archiwum eissa

Po blisko 75 latach i ponad rocznych negocjacjach, Polska odzyska艂a tzw. Archiwum Eissa. To jeden z najwi臋kszych zbior贸w dokumentuj膮cych dzia艂ania ratunkowe polskiej dyplomacji na rzecz zagro偶onych Zag艂ad膮 呕yd贸w.

Archiwum Chaima Eissa

Archiwum Chaima Eissa dokumentuje akcj臋 ratunkow膮 prowadzon膮 w okresie II wojny 艣wiatowej z Berna przez 贸wczesnego polskiego ambasadora Aleksandra 艁adosia i jego dyplomat贸w oraz wsp贸艂pracuj膮ce z nimi organizacje 偶ydowskie. Zar贸wno Chaim Eiss, urodzony w Ustrzykach zuryski kupiec, jak i polscy dyplomaci wraz z dzia艂aczem syjonistycznym Abrahamem Silberscheinem s膮 okre艣lani mianem Grupy Berne艅skiej. W wyniku ich dzia艂a艅 wystawiono tysi膮ce uzyskanych nielegalnie paszport贸w Ameryki 艁aci艅skiej, ratuj膮c 偶ycie co najmniej wielu setkom os贸b.

Dokumentacja to „niepodwa偶alny dow贸d na to, 偶e Polacy, pa艅stwo polskie, jego przedstawiciele, systemowo i instytucjonalnie byli zaanga偶owani w ratowanie 呕yd贸w podczas II wojny 艣wiatowej”. – Dzia艂alno艣膰 贸wczesnych polskich dyplomat贸w w Szwajcarii, na nowo odkryta i udokumentowana, mo偶e by膰 inspiracj膮 dla historyk贸w, ale tak偶e dla pisarzy, dla filmowc贸w, dla tw贸rc贸w kultury – doda艂 wicepremier, dzi臋kuj膮c polskiemu ambasadorowi w Szwajcarii za wysi艂ki na rzecz przybli偶enia historii polskich dyplomat贸w ratuj膮cych przez Zag艂ad膮.

Dokumenty b臋d膮 w zbiorach Muzeum Auschwitz-Birkenau. Zbi贸r obejmuje osiem paszport贸w Paragwaju sfabrykowanych przez polskich dyplomat贸w dla ratowania 呕yd贸w, a tak偶e unikalne i nigdy nie u偶yte zdj臋cia os贸b ubiegaj膮cych si臋 o takie paszporty.聽W sk艂ad archiwum wchodzi tak偶e oryginalna lista z kilkoma tysi膮cami nazwisk 呕yd贸w z gett, kt贸rzy w ten spos贸b pr贸bowali si臋 ratowa膰 z Zag艂ady oraz szereg dokument贸w, w tym korespondencj臋 mi臋dzy polskimi dyplomatami i organizacjami 偶ydowskimi. W pozyskanych materia艂ach jest r贸wnie偶 imienna lista dzieci z warszawskich sieroci艅c贸w. „Dokumenty te stanowi膮 bardzo wa偶ny zbi贸r, ukazuj膮cy z jednej strony 贸wczesny dramat polskich rodzin 偶ydowskich, a z drugiej strony podejmowane pr贸by wydostania jak najwi臋kszej liczby os贸b z zamykaj膮cego si臋 nad nimi piekielnego kr臋gu Zag艂ady” – zaznaczy艂 dyrektor Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Na fotografii fa艂szywe paszporty dla 呕yd贸w stworzone m.in. dzi臋ki polskim dyplomatom,聽foto: IAR.