┼╗al nasz pot─Öguj─Ö my┼Ťl, ┼╝e oto jeszcze jeden z po┼Ťr├│d nas nie doczeka┼é tej chwili, za kt├│r─ů wszyscy t─ÖsknimyÔÇŽChocia┼╝ obcej ziemi oddajemy Jego cia┼éo, to ci ÔÇô kt├│rym B├│g pozwoli do┼╝y─ç chwili powrotu, pami─Ö─ç o Zdzis┼éawie Marynowskim zanios─ů do Polski

/-/ Jan Nowak-Jeziorański

Zdzisław, Norbert Marynowski

Zdzis┼éaw, Norbert Marynowski ÔÇô literat, dziennikarz, radiowiec, felietonista, spo┼éecznik, absolwent Gimnazjum im. Chrzanowskiego przy ul Smolnej w Warszawie, student prawa, uczestnik I wojny ┼Ťwiatowej – urodzi┼é si─Ö 6 czerwca 1897 roku w Tumie ko┼éo ┼ü─Öczycy. By┼é najm┼éodszym dzieckiem J├│zefata Niezgoda – Marynowskiego i Stanis┼éawy z Wayrauch├│w, a wnukiem Ignacego Marynowskiego ÔÇô powsta┼äca obu wielkich Powsta┼ä Narodowych, kt├│ry spoczywa na cmentarzu w Sandomierzu. Ukochany brat mojej babki ÔÇô Janiny Majewskiej. By┼é tak┼╝e malarzem ÔÇô amatorem, wspania┼éym portrecist─ů oraz autorem sztuki teatralnej i dw├│ch powie┼Ťci. W m┼éodo┼Ťci zapragn─ů┼é zosta─ç pisarzem i dramaturgiem, ale ca┼ékowicie poch┼éon─Ö┼éo go radio, kt├│remu odda┼é 30 lat swego ┼╝ycia.

Los tak zrz─ůdzi┼é, ┼╝e nigdy go osobi┼Ťcie nie pozna┼éam. Ale obcowa┼éam z rodzinnymi fotografiami, opowie┼Ťciami, pami─ůtkami, kt├│re przetrwa┼éy zawieruchy wojenne, a teraz s─ů w moim posiadaniu. Przeczyta┼éam r├│wnie┼╝ wiele informacji w r├│┼╝nych pozycjach ksi─ů┼╝kowych, prasowych, czy w Internecie. Najwi─Öcej jednak dowiedzia┼éam si─Ö z list├│w jego m┼éodszej c├│rki oraz z kopii tekstu mowy po┼Ťmiertnej, wyg┼éoszonej na falach ÔÇ×G┼éosu Wolnej PolskiÔÇŁ przez Jana Nowaka- Jeziora┼äskiego

Zdzis┼éaw Marynowski ┼╝y┼é tylko sze┼Ť─çdziesi─ůt lat. Sw─ů przygod─Ö z radiem rozpocz─ů┼é

24 kwietnia 1927 roku. Wtedy, jako dyrektor nowo utworzonej rozg┼éo┼Ťni ÔÇ×Radio Pozna┼ä ÔÇŁ, nale┼╝─ůcej do Zwi─ůzku Samorz─ůdu Wielkopolskiego,. wyg┼éosi┼é inauguracyjne przem├│wienie nadane przez g┼éo┼Ťniki umieszczone przed Resurs─ů Kupieck─ů na Placu Wolno┼Ťci.

Podobno t┼éumy ludzi przys┼éuchiwa┼éy si─Ö p┼éyn─ůcym z g┼éo┼Ťnik├│w s┼éowom.

Po utworzeniu w 1931 r. Polskiego Radia w Warszawie zosta┼é cz┼éonkiem G┼é├│wnej Rady Programowej i kierownikiem dzia┼éu literackiego. Uczestniczy┼é r├│wnie┼╝ w organizowaniu i uruchamianiu rozg┼éo┼Ťni Radiowej w Wilnie. Jednocze┼Ťnie by┼é redaktorem ÔÇ×Kuriera WarszawskiegoÔÇŁ i ÔÇ×Gazety WarszawskiejÔÇŁ, oraz ostatnim naczelnym redaktorem czasopisma ÔÇ×RADjoÔÇŁ, kt├│rego siedziba znajdowa┼éa si─Ö przy ul Mazowieckiej i kt├│re przesta┼éo wychodzi─ç we wrze┼Ťniu 1934 r. Przede wszystkim jednak by┼é tw├│rc─ů teatru radiowego.

To on, jako pierwszy, nazwa┼é w 1933 t─Ö form─Ö przekazu.ÔÇ×Teatrem Wyobra┼║ni, w kt├│rym g┼é├│wnym re┼╝yserem sta┼é si─Ö ÔÇô Micha┼é Melina.

Ponownie dyrektorem, ale ju┼╝ ÔÇ×Polskiego RadiaÔÇŁ w Poznaniu, zosta┼é w 1938 r

i tam pracowa┼é do wybuchu wojny, b─Öd─ůc nadal cz┼éonkiem Rady G┼é├│wnej Programowej PR

Nie stroni┼é od pracy dziennikarskiej i redaktorskiej. Artyku┼éy Jego pojawia┼éy si─Ö w ÔÇ×Dzienniku Pozna┼äskimÔÇŁ i w ÔÇ×MotorzeÔÇŁ. W rodzinnych zbiorach przechowa┼éo si─Ö nawet zdj─Öcie z zawod├│w samochodowych z wujem, w roli jurora

. Dwukrotnie by┼é ┼╝onaty. Najpierw z Mari─ů Grabowsk─ů, kt├│ra umar┼éa w 1932 kr├│tko po urodzeniu c├│rki, a nast─Öpnie z Henryk─ů Pauliny z matki Polki i ojca S┼éowaka. Z tego zwi─ůzku narodzi┼éa si─Ö tak┼╝e c├│rka, kt├│ra od 1961 r. mieszka w USA.

Podczas okupacji przeni├│s┼é si─Ö z Warszawy do Krakowa, gdzie stworzy┼é prywatn─ů firm─Ö chemiczn─ů RO-TE-GE przy ul Wielopole 9, w kt├│rej konspiracyjnie wykonywano materia┼éy wybuchowe. Przyj─ů┼é wtedy pseudonim ÔÇ×NiezgodaÔÇŁ, cho─ç sam, z racji wieku, nie uczestniczy┼é w bezpo┼Ťrednich akcjach. Jego wojskowa wiedza by┼éa wykorzystywana przez Dow├│dztwo Okr─Ögu Krakowskiego AK. Szkoli┼é tam m┼éodych ┼╝o┼énierzy w zakresie radiofonii oraz produkcji materia┼é├│w wybuchowych, za┼Ť w magazynach mieszcz─ůcej si─Ö na obrze┼╝ach miasta firmy, stale ukrywano ludzi, m. Inn. pochodzenia ┼╝ydowskiego i dzia┼éaj─ůce radiowe stanowiska odbiorczo – nadawcze.

Jesieni─ů 1944 r. przeczuwa┼é rych┼éy koniec wojny, dlatego postanowi┼é dotrze─ç do ┼╝ony oraz c├│rek, kt├│re przebywa┼éy na S┼éowacji. Nie b─Öd─ůc wtedy ju┼╝ smuk┼éym m┼éodzie┼äcem, przeszed┼é przez wierzcho┼éki Tatr wraz z zakopia┼äskim przewodnikiem ÔÇ×zielon─ů granic─ÖÔÇŁ

i dotar┼é do Ba┼äskiej Bystrzycy, gdzie od razu przyst─ůpi┼é do Powstania S┼éowackiego. Wraz ze szwagrami zosta┼é przez hitlerowc├│w aresztowany i wtedy wykorzysta┼é sw├│j talent malarski maluj─ůc zarz─ůdzaj─ůcym aresztem twarzowe portrety. Dzi─Öki temu ÔÇ×wymalowa┼éÔÇŁ zwolnienie nie tylko dla siebie A portretowa┼é naprawd─Ö wspaniale. Od dziecka pami─Ötam, a teraz sama posiadam, portret jego matki, namalowany w 1917 r. Cz─Östo zadaj─Ö sobie pytanie, jak to si─Ö sta┼éo, ┼╝e Babunia, najpierw wyrzucona w 1940 z Poznania, a potem w pa┼║dzierniku 1944 .z Warszawy i w┼éa┼Ťciwie ci─ůgle tu┼éaj─ůca si─Ö po wojnie, albowiem nigdy nie zamieszka┼éa ju┼╝ w normalnym mieszkaniu – uchowa┼éa ten portret przed zniszczeniem. St─ůd wniosek, ┼╝e osobiste skarby maj─ů najwi─Öksz─ů warto┼Ť─ç, zatem nale┼╝y je chroni─ç.ÔÇŽ..

W styczniu 1945 r. dotar┼é przez dwie ÔÇ×zielone graniceÔÇŁ do Drugiego Korpusu Andersa, stacjonuj─ůcego w okolicach Norymbergii. Jako rezerwista z I wojny ┼Ťwiatowej otrzyma┼é mundur kapita┼äski, a podziemna delegatura Rz─ůdu powierzy┼éa mu prace przygotowawcze nad odbudowaniem polskiej radiofonii w Polsce. Dzi─Öki pomocy wojska sprowadzi┼é do siebie rodzin─Ö oczekuj─ůc─ů w Pilznie .Wraz z ┼╝on─ů, w mundurach z naszywk─ů POLAND, byli obserwatorami procesu Norymberskiego.Wtedy spotka┼é Karola Ma┼écu┼╝y┼äskiego, swego dobrego koleg─Ö z m┼éodo┼Ťci i wtedy dotar┼éy od niego pierwsze wiadomo┼Ťci do rodziny w kraju .Mia┼é bardzo ┼éadny charakter pisma. Zachowa┼é si─Ö w zbiorach rodzinnych nawet kr├│tki list pisany przez niego w kwietniu 1946 r. do kuzynki mieszkaj─ůcej w ostatnim jego mieszkaniu, w Krakowie. Prosi┼é aby za po┼Ťrednictwem w┼éa┼Ťnie Karola, przekaza─ç przede wszystkim s┼éowniki obcoj─Özyczne.

Przez W┼éochy, Francj─Ö, wraz ┼╝o┼énierzami Korpusu i cywilnymi emigrantami, przyby┼é w listopadzie 1946 r. do Anglii.. Tu czeka┼éy r├│┼╝ne koszary, obozy oraz poszukiwania mieszkania i pracy. Znalaz┼é to wszystko dopiero w marcu nast─Öpnego roku w Londynie. ┼╗ycie nie by┼éo jednak ┼éatwe. Przez wiele lat jedynym ┼║r├│d┼éem jego zarobkowania sta┼éo si─Ö pisanie artyku┼é├│w i felieton├│w dla Dziennika Polskiego pod pseudonimem ÔÇ×BonzoÔÇŁ.

Były to humorystyczne opowiastki z życia Polaków na obczyźnie bardzo lubiane przez czytelników. Nawet najbliższym się nie przyznawał, że jest ich autorem. Uczynił to dopiero po kilku latach, ku zaskoczeniu wielu przyjaciół.

W pocz─ůtkach lat 50 ÔÇôtych rozpocz─ů┼é wsp├│┼éprac─Ö z redakcj─ů historyczn─ů sekcji polskiej Radia BBC, a wiosn─ů 1952 r. jako jeden z pierwszych,.zosta┼é skierowany do ÔÇ×G┼éosu Wolnej PolskiÔÇŁ – rozg┼éo┼Ťni z siedzib─ů w Monachium. Wr├│ci┼é do przedwojennego pseudonimu Zdzis┼éaw Maj. Tu kierowa┼é dzia┼éem s┼éuchowisk przywracaj─ůc nazw─Ö ÔÇ×Teatru Wyobra┼║niÔÇŁ. Sam pisa┼é scenariusze tworz─ůc szereg oryginalnych audycji. Dokonywa┼é adaptacji r├│┼╝nych angielskich powie┼Ťci. M┼éodym s┼éu┼╝y┼é do┼Ťwiadczeniem i wiedz─ů.

Umar┼é nagle, dnia 8 VII. 1957, w trakcie snu, po niewinnej – zdawa┼éoby si─Ö – resekcji z─Öba, .

Ogromnie ┼╝a┼éuj─Ö, ┼╝e nigdy nie mog┼éam Go pozna─ç, ale jestem szcz─Ö┼Ťliwa, ┼╝e b─Öd─ůc sama w wieku mocno dojrza┼éym, dzi─Öki swej wielkiej potrzebie poznawania los├│w najbli┼╝szych, dotar┼éam do cz─ůstki ┼╝ycia tego niezaprzeczalnie Wspania┼éego Cz┼éowieka

Jan Nowak Jeziora┼äski w dniu 11.VII.1957 zako┼äczy┼é sw─ů mow─Ö s┼éowami: „Lubili┼Ťmy go szczerz nie tylko, jako utalentowanego radiowca i pisarza, ale tak┼╝e jako pogodnego kompana, pe┼énego uroku i humoru, kochanego koleg─ÖÔÇŽ prawego cz┼éowiekadobrego Polaka

portret Matki – akwarela 1917 r. ]

marynowski-prababka

Ewa Willaume-Pielka