Jerzy Marynowski

Trudno jest pisa膰 oficjalnie o cz艂owieku, kt贸rego si臋 zna艂o, szanowa艂o i kocha艂o bardzo szczerze. Jerzy Marynowski by艂 bratem mojej Babuni, kt贸ra by艂a dla mnie najwspanialsz膮 istot膮 na ziemi i dzi臋ki kt贸rej przede wszystkim mog艂am pozna膰 histori臋 Rodziny .By艂 od niej m艂odszy o 17 miesi臋cy. Czuli si臋 wi臋c niemal jak bli藕ni臋ta i cho膰 los nie zawsze pozwala艂 im by膰 blisko, to jednak t臋 blisko艣膰 stale czuli. Wuja Jerzego, bo tak go w rodzinie m艂odsi nazywali, tak偶e i ja pozna艂am . Dzi臋ki Jego dobroci, b臋d膮c jeszcze dzieckiem, prawie przez ca艂膮 okupacj臋 a偶 do upadku Powstania Warszawskiego mieszka艂am wraz z Dziadkami po k膮dzieli w jego mieszkaniu, poniewa偶 nasze, w Poznaniu, musieli艣my w 1940 opu艣ci膰 w ramach hitlerowskiej akcji wysiedle艅czej. Po wojnie r贸wnie偶 si臋 spotykali艣my,. ale w mojej obecno艣ci nigdy nie opowiada艂 o swoim 偶yciu i pracy.. Dopiero nad jego grobem us艂ysza艂am, jak wiele znacz膮cych rzeczy dokona艂 i jak bardzo odda艂 si臋 zawodowej dzia艂alno艣ci. Za艣 stosunkowo niedawno otrzyma艂am od 鈥瀝odzinnego szperacza鈥 kopie osobistych dokument贸w Wuja i dopiero wtedy mog艂am dok艂adnie prze艣ledzi膰 Jego koleje losu..

Urodzi艂 si臋 1 pa藕dziernika 1884 r. w 艁agowie, na ziemi kieleckiej. By艂 synem Stanis艂awy z Wejrauch贸w i J贸zefata Niezgoda 鈥揗arynowskiego oraz bratem czterech si贸str, z kt贸rych trzy umar艂y w m艂odo艣ci oraz najm艂odszego w rodzinie 鈥 Zdzis艂awa, Norberta 鈥 literata, radiowca, tw贸rc臋 鈥濼eatru Wyobra藕ni鈥 dyrektora rozg艂o艣ni pozna艅skiej i cz艂onka Naczelnej Rady Programowej przedwojennego PR, kt贸ry te偶 umar艂 na obczy藕nie. w 1957 r.

W roku 1903 uko艅czy艂 Wy偶sz膮 Szko艂臋 Rzemie艣lnicz膮 w 艁odzi, a w 1910 wydzia艂 in偶ynieryjno-budowlany Politechniki w Kijowie, gdzie otrzyma艂 dyplom z tytu艂em 鈥瀒n偶yniera budownictwa鈥 nr 6282 . W tym samym roku o偶eni艂 si臋 z pi臋kn膮 i m膮dr膮 kobiet膮 鈥 Helen膮 Jachimowicz. Dzieci nie mieli, bowiem jedyny ich syn umar艂 kr贸tko po urodzeniu.

Do lutego 1919 r. pracowa艂 w Rosji. Pocz膮tkowo jako konstruktor 偶elaznych most贸w i 偶elbetowych konstrukcji, a od 1913 r. do 1919 r. wykonawca rob贸t mostowych, kolejowych oraz budowlanych. Wg jego projekt贸w, oblicze艅 i nadzoru powsta艂y mi臋dzy innymi: pawilon Instytutu Handlowego w Kijowie, rze藕nia eksportowa wraz z ch艂odni膮 w Astrachaniu, szereg most贸w kolejowych na trasie Odessa – Bachmacz, stacja pomp i filtr贸w w Charkowie oraz trasa kolei szerokotorowej na Ukrainie. W czasie I wojny 艣wiatowej by艂 naczelnikiem rob贸t in偶ynieryjno-drogowych oraz inspektorem w Kijowskim Okr臋gu Komunikacji.

Do kraju wr贸ci艂 wiosn膮 1919 r i 1 kwietnia obj膮艂 stanowisko kierownika budowy kana艂u 鈥濿is艂a 鈥揃ug鈥 oraz portu rzecznego w 呕eraniu. Wybudowany wtedy most jest jego dzie艂em. Rok p贸藕niej dozorowa艂 odbudow臋 zniszczonych most贸w na Bugu oraz budow臋 drogi Hrubiesz贸w 鈥 U艣ci艂ug – W艂odzimierz Wo艂y艅ski. W kwietniu 1924 zosta艂 naczelnikiem Oddzia艂u Drogowego Dyrekcji Rob贸t Publicznych w Lublinie, a w 1926 r. dyrektorem tej firmy Za budow臋 most贸w na Bugu otrzyma艂 Z艂oty Krzy偶 Zas艂ugi. By艂 ju偶 wtedy uznanym specjalist膮 w swej dziedzinie i dlatego w 1927 r. zosta艂 oddelegowany do pa艅stw w zachodniej Europie (Holandia, Niemcy, Szwajcaria, Austria) w celu zapoznania si臋 z nowymi metodami produkcji drogowego, prasowanego klinkieru. Po powrocie zaprojektowa艂 nowoczesn膮 klinkierni臋 w Izbicy nad Wieprzem oraz odpowiada艂 za jej budow臋 (1928 鈥 1930). Wtedy te偶 powo艂ano Go na stanowisko dyrektora Zarz膮du wszystkich pa艅stwowych klinkierni. Wed艂ug Jego projekt贸w powsta艂y zak艂ady w Gr贸dkowie ko艂o B臋dzina, w O艂tarzewie, w Bia艂o艂臋ce. Projektowa艂 i nadzorowa艂 r贸wnie偶 budow臋 Pozna艅skich Zak艂ad贸w Ceramicznych w G艂贸wnym. W 1933 r. otrzyma艂 Krzy偶 Kawalerii Restituta Polonia za zaprojektowanie i nadzorowanie budowy klinkierni w Bergamo ko艂o Mediolanu we W艂oszech .Od maja 1935 r. a偶 do wybuchu wojny, by艂 naczelnikiem Wydzia艂u Komunikacyjno – Budowlanego w Pomorskim Urz臋dzie do spraw usprawnienia ruchu w Gdyni i na Wybrze偶u, z siedzib膮 w Toruniu. Za t臋 dzia艂alno艣膰 otrzyma艂 tak偶e Z艂oty Krzy偶 Zas艂ugi. Jednocze艣nie pe艂ni艂 spo艂eczn膮 funkcj臋 vice przewodnicz膮cym PTTK w Toruniu..

W czasie okupacji prowadzi艂 w pow. 艂owickim, hrubieszowskim, krakowskim, w Przemy艣lu i w Stryju. prace budowlano – drogowe na w艂asny rachunek. Mieszka艂 wtedy w Warszawie, ale w 1942 przeni贸s艂 si臋 do Krakowa, sk膮d mia艂 kr贸tsz膮 drog臋 do bezpo艣redniego nadzorowania. W sierpniu 1944 r. na skutek denuncjacji o zatrudnianiu na fa艂szywych papierach w swej firmie ludno艣ci rdzennie 偶ydowskiej, musia艂 zaprzesta膰 dzia艂alno艣ci i ukrywa艂 si臋 przed okupantem a偶 do ko艅ca stycznia 1945 r.. Wtedy natychmiast wr贸ci艂 do Krakowa, gdzie pozosta艂a jego 偶ona i niezw艂ocznie zg艂osi艂 swoj膮 gotowo艣膰 do pracy. Dzi艣 rozumiem dlaczego po upadku Powstania Warszawskiego i po szcz臋艣liwym wydostaniu si臋 po dw贸ch dobach z obozu w Pruszkowie Mama, Dziadziowie i my 鈥 dw贸jka dzieci, pod koniec pa藕dziernika dotarli艣my do Krakowa i spali艣my w biurze Wuja 鈥 a Wuja tam nie by艂o鈥 nas wyzwolenie zasta艂o na Podhalu Mieszka艂am wtedy z Dziadkami u przezacnej rodziny 艢cis艂owicz贸w w Nowym Targu i marzy mi si臋 od lat spotka膰. syn贸w. Niewiele byli starsi ode mnie. Jeden z nich uratowa艂 mi wtedy 偶ycie, gdy z sankami zakopa艂am si臋 w zaspie 艣nie偶nej鈥.

Po zako艅czeniu dzia艂a艅 wojennych Wuj od razu zosta艂 skierowany do Pa艅stwowego Zjednoczenia Przedsi臋biorstw Budowlanych w Jeleniej G贸rze. Potem obj膮艂 stanowisko dyrektora Wytw贸rni Materia艂贸w Budowlanych w Krakowie, a nast臋pnie Dyrektora Inwestycji w Centralnym Zarz膮dzie Zjednoczenia Budownictwa w Warszawie. Jednocze艣nie by艂 cz艂onkiem Krajowej Komisji Ekspert贸w do spraw modernizowania. przemys艂u.

Wiosn膮 1949 r. rozpoznano u niego cukrzyc臋. Wr贸ci艂 zatem na sta艂e do Krakowa i nadal aktywnie pracowa艂 .Mi臋dzy innymi by艂 G艂贸wnym Projektantem Urz膮dze艅 Technicznych Zak艂ad贸w Ceramicznych. Pod koniec 1951 r. obj膮艂 stanowisko Generalnego Projektanta Zak艂adu Materia艂贸w Ogniotrwa艂ych w kombinacie 鈥濶owa Huta鈥, gdzie opracowa艂 kompletn膮 dokumentacj臋 oraz odpowiada艂 za budow臋 i uruchamianie zak艂adu. By艂 r贸wnie偶 g艂贸wnym specjalist膮 do spraw ceramicznych w Biurze Studi贸w i Projekt贸w Hutnictwa 鈥濨ibrostal鈥

Ju偶 przed wojn膮 prowadzi艂 dzia艂alno艣膰 edytorsk膮 i dydaktyczn膮. W lutym 1953 r.

rozpocz膮艂 wyk艂ady w Wieczorowej Szkole In偶ynierskiej w Krakowie, a 1.IX.1955 zosta艂 kierownikiem Katedry Technologii Ceramiki i Kamionki. Nast臋pnie powo艂ano go na wyk艂adowc臋 Wydzia艂u Ceramiki Akademii G贸rniczo-Hutniczej. z nominacj膮 na zast臋pc臋 profesora AGH Nadal publikowa艂 w merytorycznych periodykach. pisa艂 skrypty oraz podr臋czniki. Mia艂 tak偶e na uko艅czeniu w艂asny przew贸d doktorski W AGH wyk艂ada艂 a偶 do 艣mierci – czyli 11 czerwca 1961 r.

Umar艂 nagle, niespodziewanie, w nieca艂y tydzie艅 po 艣mierci 偶ony. Na kilka dni przed 艣mierci膮 planowa艂 swoje dalsze 偶ycie z siostr膮 Janin膮, kt贸ra rok wcze艣niej owdowia艂a. Bardzo si臋 oboje cieszyli, bo los do艣膰 szybko ich w m艂odo艣ci rozdzieli艂. Jerzy na Ukrainie, a ona ze swymi najbli偶szymi zes艂ana na Syberi臋, sk膮d wr贸ci艂a do Polski dopiero w1921r.

Tym wspomnieniem, pe艂na podziwu nad wyj膮tkowym profesjonalizmem i szlachetno艣ci膮 charakteru, pragn臋 Wujowi Jerzemu odda膰 ho艂d By艂 Cz艂owiekiem serdecznym, kochaj膮cym ludzi, prac臋 i wszelak膮 sztuk臋. Posiadam po Nim wiele pami膮tek, w tym przedwojenne wydania albumowe z reprodukcjami najwspanialszych malarzy 艣wiata. Mam te偶 stare p艂yty gramofonowe oraz nuty wielkich klasyk贸w. A przede wszystkim mam kilka rodzinnych pami膮tek z pierwszej po艂owy XIX w., kt贸re dziwnym trafem uchowa艂y si臋 mimo Narodowych Powsta艅, w kt贸rych uczestniczyli Jego dziadek – Ignacy i ojciec ze swymi bra膰mi, mimo obu 艣wiatowych wojen i niezamierzonych oraz nieko艅cz膮cych si臋 w臋dr贸wek ca艂ej mojej Rodziny, kt贸ra po wojnie nie mia艂a do czego i dok膮d wraca膰..

Od chwili zamieszkania w Sosnowcu, czyli od przesz艂o 40 lat, opiekuj臋 si臋 Jego grobem na cmentarzu Rakowickim, chc膮c sp艂aci膰 d艂ug za dobro膰, jaka kiedy艣 sp艂yn臋艂a od Wuja r贸wnie偶 i na mnie.

Janina i Jerzy, s艂uchacz W. Sz. Rzem. w 艁odzi, 1902 r. ]

marynowski-janinajerzy

Ewa Willaume-Pielka