wilk

S┼éowa dzisiejszej historii zatytu┼éuj─Ö ÔÇ×Cudze chwalicie ,swego nie znacie sami nie wiecie co posiadacieÔÇŁ, albowiem wielu z Was przeczyta┼éo powie┼Ť─ç historyczn─ů Henryka Sienkiewicza, pt.: ÔÇ×Krzy┼╝acyÔÇŁ, a sama akcja utworu toczy┼éa si─Ö od 1399 roku, do czasu bitwy pod Grunwaldem, w 1410 roku. G┼é├│wnymi bohaterami powie┼Ťci byli: Jurand ze Spychowa, jego c├│rka Danusia, polski rycerz Ma─çko i jego┼╝ bratanek Zbyszko z Bogda┼äca. Jednym z w─ůtk├│w tej┼╝e powie┼Ťci by┼éo porwanie Danu┼Ťki przez podst─Öpnych Krzy┼╝ak├│w.

A może teraz by tak trochę odwrotnie? Cofnijmy się pierwej do czasów słowiańskich, do sławetnego grodu w Kołobrzegu. Tamże żył pewien ród, o którym mówiło się, że:

ÔÇ×To jest tak stare jak rodzina Bork├│w i diab┼é├│w! Nie ma s┼éawniejszego rodu od Bork├│w na Pomorzu!ÔÇŁ

M├│wi┼éo si─Ö, ┼╝e od Bork├│w ÔÇô mo┼╝now┼éadczej szlachty pomorskiej – starsi mogli by─ç tylko ksi─ů┼╝─Öta pomorscy z dynastii Gryfit├│w, alibo, ┼╝e by─ç mogli z nimi na r├│wni w historycznym pochodzeniu. Ich┼╝e herb: ÔÇ×dwa biegn─ůce ukoronowane wilki, a w klejnocie p├│┼é jelenia czerwonegoÔÇŁ, a zrodzeni ostali z pnia S┼éowian ÔÇô Pomorzan, z protoplasty, mo┼╝now┼éadcy s┼éowia┼äskiego, Rycerza Borko I, z niego za┼Ť zrodzony osta┼é Przybys┼éaw. Borko zgin─ů┼é w roku 1180, w walkach Kazimierza I z margrabi─ů brandenburskim, Ottonem I. Borkowie s┼éu┼╝yli ksi─ů┼╝─Ötom pomorskim, ziemie ┼éobeskie i okoliczne, od ksi─ů┼╝─Öcia Borko II kasztelan ko┼éobrzeskiw roku 1270 otrzyma┼é, a tam┼╝e przy Ba┼étyku w┼éada┼é on jako┼╝ pan udzielny po┼éow─ů obecnego ksi─Östwa, ┼╝e kasztelanem by┼é, to─ç znaczy, ┼╝e wywodzi─ç si─Ö musz─ů z dynast├│w plemiennych S┼éowian!

wilk
Herb Bork├│wÔÇôWilk├│w

Strzemiele w gminie Radowo Ma┼éo, to─ç Wilcza G├│ra, od Wilka Borka II, przodka Bork├│w, za┼Ť Jan, Jakub lubo Miko┼éaj ow─ů krain─Ö jako pierwsi karczowa─ç pocz─Öli, po Borku II osiad┼észy, Resko i ┼üobez za┼éo┼╝ywszy. Tedy ni by┼éo bardziej s┼éawetniejszego rycerza ni┼║li Wilk, bo─ç mia┼é┼╝e on w┼éo┼Ťci w ziemi ko┼éobrzeskiej, bia┼éogardzkiej lubo bobolickiej. ┼Üwiadkowa┼é on┼╝e w dokumentach ksi─ů┼╝─Öcych, blisko by┼é Warcis┼éawa III, Barnima I, przeto i biskupa Hermana. Panem za┼Ť na ┼üobzie by┼é i Ma─çko, ten, kt├│ry i by┼é ostatnim kasztelanem ko┼éobrzeskim, z pnia Jakubowego, a po nim imi─Ö na chrzcie ┼Ťwi─Ötym otrzyma┼é Ma─çko Bork, synowiec BorkaÔÇôWilka, rycerz  i pose┼é ze Strzemiela. 

Ma─çko, Wilk z rodu Bork├│w. Przeto on pomorski pose┼é ze Strzemiela by┼é, zrodzony z Borka, pierwej by┼é on giermkiem, a w roku 1381 pasowano go na rycerza, tedy to m├│g┼é ju┼╝ nosi─ç pas rycerski, a jemu┼╝ tedy giermkowie s┼éu┼╝y─ç to pocz─Öli. Krew w nim s┼éowia┼äska nie zagin─Ö┼éa i w roku 1388 z kr├│lem dobrotliwym W┼éadys┼éawem Jagie┼é┼é─ů zawar┼é tajne porozumienie, ┼╝e on┼╝e b─Ödzie przeciw Krzy┼╝akom dywersje na Pomorzu Zachodnim urz─ůdza─ç i z nimi potyczki prowokowa─ç. I d┼éugo ni trzeba by┼éo czeka─ç, bo─ç 13 grudnia 1388 roku Ma─çko zebra┼é ze czterdziestu zbrojnych i napad┼é na ksi─Öcia geldryjskiego Wilhelma, kt├│ry to do Krzy┼╝ak├│w jecha┼é. Ma─çko tedy za┼╝─ůda┼é okupu za niego, uwi─Öziwszy go w Z┼éocie┼äcu. Czyn ten rozni├│s┼é si─Ö po ├│w ca┼éej Europie, ┼╝e Ma─çko Wilk z Bork├│w z rycerza sta┼é si─Ö rozb├│jnikiem ze Strzemiela, ┼╝e Borkowie z Wilczego Gniazda, w konflikt zbrojny z ksi─Öciem Wo┼éogoszczy popadli, bo─ç czasu tego Warcis┼éaw VII roku 1386 w L─Öborku zawar┼é przeciw Polsce sojusz z Zakonem Krzy┼╝ackim, za sum─ů wielk─ů i obietnic─ů zdobycia ziem po Ka┼║ku S┼éupskim, przeto po ├│w konflikcie do sierpnia 1389 roku, Ma─çko wi─Özi┼é ksi─Öcia, o potem go za┼Ť uwolni┼é. By─ç mo┼╝e by┼é i to b┼é─ůd, bo─ç zaraz tego samego roku Krzy┼╝acy napadli na Strzemiele i popalili ca┼é─ů osad─Ö. 

Przeto i ksi─ů┼╝─Ö Warcis┼éaw VII nie wywi─ůza┼é si─Ö z obietnic danych Krzy┼╝akom i by─ç mo┼╝e przejrza┼é na oczy, bo─ç potem przeszed┼é na polsk─ů stron─Ö i blokowa┼é drogi z Niemiec do zakonu, a tym samym poblokowa┼é przyjazd nowych rycerzy do zakonu. Gdy nasta┼é rok 1390 ksi─ů┼╝─Ö Warcis┼éaw z bratem swoim Bogus┼éawem VIII w Pyzdrach uk┼éad z W┼éadys┼éawem Jagie┼é┼é─ů zawarli, a za blokowanie drogi l─ůdowej, Nak┼éo od kr├│lewskiej mo┼Ťci otrzymali. Tedy w orszaku Warcis┼éawa by┼é i Ma─çko, kt├│rzy tam┼╝e piecz─Ö─ç z Wilkami przy┼éo┼╝y┼é! A sam ksi─ů┼╝─Ö w kolejnych dw├│ch latach wybra┼é si─Ö do ziemi ┼Ťwi─Ötej, a pi─Ö─ç lat po Pyzdrach, Krzy┼╝aki pod zamkiem w Szadzku, zamordowali ksi─Öcia!

Ma─çko wiernie dalej Jagielle s┼éu┼╝y┼é i w roku 1392 komtura krzy┼╝ackiego Johanna Muelheima, co z Czech do Malborka jecha┼é, napad┼é i poturbowa┼é. Wielce to ca┼éy zakon rozw┼Ťcieczy┼éo, ┼╝e sam Wielki Mistrz Konrad von Jungingen przy udziale ksi─ů┼╝─ůt pomorskich zamek Strzemiele zniszczyli lubo osad─Ö do go┼éa ostawili. Lecz Ma─çko ni ustraszony w odwecie roku nast─Öpnego zbrojnie tereny krzy┼╝ackie odwiedzi┼é  i za to, ┼╝e Strzemiele zniszczyli, to tak ich gn─Öbi┼é, ┼╝e roku pa┼äskiego 1401 w Cz┼éuchowie umow─Ö z przekl─Ötymi podpisuje na lat 10, a oni jemu┼╝ pieni─ůdze po┼╝yczaj─ů.

Dalej przez Wielk─ů Polsk─Ö wspierany, wojn─Ö przeciw Bogus┼éawowi VIII prowadzi┼é, co do Krzy┼╝ak├│w w ┼éasce powr├│ci┼é, przeto i pos┼éowa┼é kr├│lowi Erykowi Pomorskiemu, co z Jagie┼é┼é─ů przeciw Krzy┼╝akom porozumienia szuka┼é. Lecz bywa┼éy i ci─Ö┼╝kie chwile, by r├│d Bork├│w chroni─ç, rozs─ůdza┼é jako pose┼é spory mi─Ödzy Zofi─ů holszty┼äsk─ů, a pomorskimi miastami,  doprowadzi┼é do porozumienia ksi─ů┼╝─ůt pomorskich roku 1423, Eryka Pomorskiego i Krzy┼╝ak├│w, przeciw Polsce, przeto r├│d ze Strzemiela z przywilejami zachowa┼é. U Sienkiewicza mamy, ┼╝e: ÔÇ×Cztan z Rogowa ÔÇô zabiega┼é wraz z Wilkiem z Brzozowej o wzgl─Ödy Jagienki ze Zgorzelic, c├│rki Zycha; bi┼é si─Ö o ni─ů ze Zbyszkiem z Bogda┼äca w gospodzie w Krze┼Ťni; p├│┼║niej walczy┼é w bitwie pod Grunwaldem. Wilk z Brzozowej ÔÇô zabiega┼é wraz z Cztanem z Rogowa o wzgl─Ödy Jagienki ze Zgorzelic, c├│rki Zycha; bi┼é si─Ö o ni─ů ze Zbyszkiem z Bogda┼äca w gospodzie w Krze┼Ťni, zgin─ů┼é na ┼Ül─ůsku walcz─ůc pod grodem. 

A w Strzemielach mamy histori─Ö, kt├│ra wydarzy┼éa si─Ö naprawd─Ö, a jej g┼é├│wnymi bohaterami te┼╝ byli Wilki, Borkowie, bo─ç Wilk, to─ç by┼éo ich┼╝e pomorskoÔÇôs┼éowia┼äsko imi─Ö sprzed chrztu. 

Prosz─Ö sobie teraz wyobrazi─ç, jak to musia┼éo rozw┼Ťcieczy─ç Krzy┼╝ak├│w, kt├│rymi dowodzi┼é sam ich┼╝e mistrz von Jungingen, ┼╝e najechali Strzemiele ÔÇô dzi┼Ť gmina Radowo Ma┼ée, pow. ┼éobeski, woj. zachodniopomorskie. Obecnie na miejscu zamku, stoi dw├│rÔÇôekspozytura AP w Szczecinie. Zamek za┼Ť w Strzemielach Borkowie pobudowali na prze┼éomie XIV i XV wieku, na niewielkim wyniesieniu, w dolinie starego koryta rzeki Regi. Dooko┼éa zamku, rozci─ůga┼éy si─Ö rozlewiska i podmok┼ée ┼é─ůki, pole zamkowe i fosa zajmowa┼éo bodaj trzysta dwadzie┼Ťcia osiem st├│p. Sam za┼Ť zamek mia┼é powierzchni─Ö sto dwadzie┼Ťcia cztery stopy na sto pi─Ö─çdziesi─ůt siedem st├│p. By┼é zwany jako ÔÇ×Wilcze GniazdoÔÇŁ.

A teraz pytanie do Was, jaka posta─ç z rodu Wilk├│w-Bork├│w, w czasie p├│┼║niejszym, po przodkach ze Strzemiela, by┼éa najs┼éynniejsza w ca┼éej Europie? Po dzi┼Ť dzie┼ä!

wilk
Dw├│r w Strzemielach