tatarski testament


W zbiorach Archiwum Państwowego w Lublinie w Oddziale w Radzyniu Podlaskim znajduje się jeden z niewielu zachowanych tatarskich testamentów. Jest to akt ostatniej woli Jana Bielaka z 18 kwietnia 1835 roku.

W┼Ťr├│d dokument├│w jakie pozosta┼éy po spo┼éeczno┼Ťci tatarskiej w Studziance zachowa┼é si─Ö akt ostatniej woli Jana Bielaka z 18 kwietnia 1835 roku.

Jan Bielak urodzi┼é si─Ö w 1797 roku jako syn Abrahama vel Albrehta i Marianny z Chaleckich. Pochodzi┼é ze znakomitego rodu Bielak├│w. Zwi─ůzek ma┼é┼╝e┼äski Jan Bielak zawar┼é z Zuzann─ů Montusz c├│rk─ů Aleksandra rotmistrza by┼éych wojsk polskich i Aiszy z Okmi┼äskich urodzon─ů w 1811 roku w Studziance i zamieszka┼é─ů w chwili ┼Ťlubu matce Aiszy Montuszowej pod numerem 26. ┼Ülubu 5 grudnia 1833 roku udzieli┼é przez imam Maciej Okmi┼äski. ┼Üwiadkami ceremonii byli Abraham Azulewicz, Dawid Lisowski, Eliasz Okmi┼äski i J├│zef Lisowski.

Akt ostatniej woli zosta┼é spisany przez Abrahama Azulewicza podanego w dokumencie jako W├│yta Gminy Studziank, przy podaniu daty 7/19 Lipca rb i przes┼éany J├│zefowi Doma┼äskiemu Reiestrowi Powiatu Bialskiego z poleceniem aby go w aktach swych zachowa┼é stronom interesownym gdy tego za┼╝─ůdani─ů wypisy urz─Ödowe wyda┼é stempel szacunkowy przedmiotowi Testamentem, obj─Ötemu odpowiedni z mocy maj─ůtku Testatora ┼Ťci─ůgn─ů┼é takowy wed┼éug prawa skassowa┼é i aby rewers na odebranie tego┼╝ Testamentu wyda┼é aby w dniach 8.iu tu nades┼éa┼é. Jan Bielak w w imie Boga Jedynego Mi┼éosierdnego czui─ůc si─Ö bydz na ciele i si┼éach s┼éabym, lecz na umy┼Ťle zupe┼énie b─Öd─ůc zdrowym postanowi┼é sporz─ůdzi─ç ostatniei woli mey rozporz─ůdzenie.

Cze┼Ť─ç ziemi dziedzicznej w Studziance po┼éo┼╝on─ů z dwuch w┼é├│k i pu┼é sk┼éadaj─ůc─ů kt├│r─ů ┼Ťmy niegdy┼Ť z Sp. Matk─ů moi─ů (Mariann─Ö Bielak z domu Sobolewsk─ů przyp. ┼ü. W─Öda) ┼é─ůcznie od W. abrahama Azulewicza dziedzica d├│br studzia┼äskich nabyli przez wdzi─Öczno┼Ť─ç oraz wzgl─ůd na Jey przywi─ůzanie zapisan─ů na wieczn─ů w┼éasno┼Ť─ç ┼╝onie mojej Zuzannie Montusz├│w Bielakoweyzapisa┼é bez ┼╝adnych warunk├│w jak okre┼Ťli┼é Testator. Przekaza┼é te┼╝ ┼╝onie konia, krow─Ö i ja┼é├│wk─Ö oraz wszystkie sprz─Öty oraz ruchomo┼Ťci. W dalszej cz─Ö┼Ťci zapisu Jan Bielak podkre┼Ťla, ┼╝e gdy mnie B├│g Najwy┼╝szy powo┼éa do wieczno┼Ťci- przy┼é─ůczam tu List do W. Woltaalewicza (przyp. W├│jta Azulewicza) w kt├│rym prosz─Ö go izby nale┼╝y w pogrzebu mojego ofiarowa┼é i na raz przys┼éa┼é z┼éotych sto zp 100 na chwile nawet nie w─ůtpie aby ten dobroczy┼äca od kt├│rego za ┼╝ycia tyle ┼éask i dobrodziejstw otrzyma┼éem ostatniej iu┼╝ pro┼Ťbie moi─ů nad─ů┼╝y─ç. Wymienia Abrahama Azulewicza, kt├│ry mia┼éby ┼é─ůcznie z Mu┼é┼é─ů Maciejem Okmi┼äskim aby te sto z┼éotych za┼éatwi┼éy wszystkie wydatki pogrzebu. Nast─Öpnie jeszcze to raz powtarzam, ┼╝e jaki tylko posiadam maj─ůtek czy to ruchomy czy nieruchomy po dzieci moie ┼╝ona moja stanie si─Ö w┼éa┼Ťcicielk─ů bez zadnej warunkowo┼Ťci o przyprowadzenie do skutku niniejszej woli moiey Najpokorniey zaprzeczeniu i zobowi─ůzuj─Ö Imama Okmi┼äskiego i Wuja mojego W. abrahama Azulewicza. 

Na zako┼äczenie Jan Bielak wyra┼╝a wol─Ö Ten testament czyli ostatnie woli mey rozporz─ůdzenie wk┼éadam w W. Imma Okmi┼äskiego, kt├│rego prosz─Ö i zobowi─ůzuj─Ö i┼╝by skoro Najwy┼╝szemu podobaniu powo┼éa┼é mnie od wieczno┼Ťci natychmiast otworzy┼é w obecno┼Ťci kilku os├│b, mianowicie aby raczy┼é dopilnowa─ç i┼╝by ostatnia wola moja wszystkich we skutkach spe┼éniona zosta┼éa. Dokument ko┼äczy formu┼éa: Ten testament czyli ostatnie woli mey rozporz─ůdzenie wk┼éadam w W. Imma Okmi┼äskiego, kt├│rego prosz─Ö i zobowi─ůzuj─Ö i┼╝by skoro Najwy┼╝szemu podobaniu powo┼éa┼é mnie od wieczno┼Ťci natychmiast otworzy┼é w obecno┼Ťci kilku os├│b, a mianowicie aby raczy┼é dopilnowa─ç i┼╝by ostatnia wola moja wszystkich we skutkach spe┼éniona zosta┼éa. Jan Bielak zmar┼é 10 maja 1836 roku w wieku 39 lat. ┼╗ona jego wysz┼éa ponownie za m─ů┼╝ za J├│zefa Czymbajewicza 10 marca 1837 roku w wieku 25 lat.┬á

Bibliografia 

1. Archiwum Pa┼ästwowe w Lublinie Oddzia┼é w Radzyniu Podlaskim Akty notarialne J├│zefa Doma┼äskiego rejenta w Bia┼éej Podlaskiej za rok 1836 nr 302 Testament Jana Bielaka sporz─ůdzony przez w├│jta gminy Studzianka (rep.186). sygn. 38/425/0/7 s. 882-884.┬á
2. Archiwum Państwowe w Lublinie Akta stanu cywilnego Gminy Mahometańskiej w Studziance sygn. akt 35/1800.
3. A. Drozd, Corpus-inscriptionum-tartarorum-poloniae-et lithuaniae t.1, Warszawa 2016. 
4. S. Dziadulewicz, Herbarz rodzin tatarskich w Polsce, Wilno 1929.
5. A. Kołodziejczyk, Rozprawy i studia z dziejów Tatarów litewsko-polskich i islamu w Polsce w XVII- XX wieku, Siedlce 1997.

Cytuj─ůc zachowano oryginaln─ů pisowni─Ö.

Fotografia przedstawia fragment pierwszej strony testamentu Jana Bielaka ze zbior├│w┬áArchiwum Pa┼ästwowego w Lublinie┬á┬áOddzia┼é w Radzyniu Podlaskim┬áAkty notarialne J├│zefa Doma┼äskiego rejenta w Bia┼éej Podlaskiej za rok 1836 nr 302┬á┬áTestament Jana Bielaka sporz─ůdzony przez w├│jta gminy Studzianka┬á(rep.186). sygn.┬á38/425/0/7┬ás. 882. ┬á┬á┬á

Poprzedni artyku┼é„Nasz Autorytet 2018” w kategorii KULTURA
Następny artykułZapamiętany obrazek II
Regionalista - zwi─ůzany z rodzinn─ů Studziank─ů w wojew├│dztwie lubelskim, z zawodu m.in. historyk-archiwista, animator dzia┼éa┼ä spo┼éecznych i kulturalnych, doktorant na Uniwersytecie Przyrodniczo-Humanistycznym w Siedlcach, pracownik samorz─ůdowy zajmuj─ůcy si─Ö kultur─ů, sportem i dokumentami, od 2003 roku zwi─ůzany z organizacjami pozarz─ůdowymi: aktywny cz┼éonek Stowarzyszenia Rozwoju Miejscowo┼Ťci Studzianka, cz┼éonek Klubu Biegacza Bia┼éa Biega i Bialskiego Klubu Morsa, dzia┼éacz spo┼éeczny i kulturalny, koordynator i organizator projekt├│w spo┼éecznych wi─Öcej, autor licznych wniosk├│w aplikacyjnych o fundusze krajowe i unijne, przewodnik po cmentarzu tatarskim w Studziance, za┼éo┼╝yciel i re┼╝yser kabaretu ZIELAWA 2008-2014,rekrut w grupie rekonstrukcyjnej z czas├│w epoki napoleo┼äskiej 12 Pu┼éku Piechoty Xi─Östwa Warszawskiego 4 kompanii fizylierskiej w latach 2007-2012. Redaktor Naczelny kwartalnika "Echo Studzianki", wsp├│┼épracuje z Podlaskim Kwartalnikiem Kulturalnym, Wschodnim Rocznikiem Humanistycznym, Radiem BiPeR, Radiem Lublin, Go┼Ťci┼äcem Bialskim, mediami, gminami muzu┼éma┼äskimi, dzia┼éaczami tatarskimi, uczestnik i prelegent licznych konferencji naukowych szkole┼ä oraz paneli dyskusyjnych z zakresu promocji historii i tradycji regionu, autor artyku┼é├│w publicystycznych, naukowych i publikacji popularnonaukowych, biegacz i marato┼äczyk, pasjonat epoki napoleo┼äskiej i tematyki tatarskiej, prowadzi zaj─Öcia z ┼éucznictwa, interesuje si─Ö dziedzictwem kulturowym, turystyk─ů, r─Ökodzie┼éem i gin─ůcymi zawodami, psychologi─ů, literatur─ů, poezj─ů, sportem g┼é├│wnie zespo┼éowym, bieganiem d┼éugodystansowym oraz ┼éucznictwem tradycyjnym, organizator sp┼éyw├│w kajakowych, gier terenowych i zawod├│w biegowych. Swoj─ů wiedz─Ö i do┼Ťwiadczenie zawdzi─Öczam pokoleniu wybitnych ludzi, kt├│rzy s─ů dla mnie autorytetami. Nie zapominam sk─ůd pochodz─Ö i w swojej pracy staram si─Ö zawsze nawi─ůzywa─ç do korzeni.