Artyku艂 „Szlachectwo w cenie” spowodowa艂 lawin臋 list贸w. Ich autorzy przedstawiaj膮 fascynuj膮ce opowie艣ci o wynikach, kt贸re przynosz膮 im amatorskie poszukiwania genealogiczne. Oto jedna z nich.

Kiedy艣, w po艂owie XVIII wieku, przez S艂awk贸w ko艂o Olkusza przeje偶d偶a艂a p臋dem kareta zaprz臋偶ona w dwie pary koni. Uleg艂a wypadkowi, w kt贸rym zgin臋艂a m艂oda kobieta, trzymaj膮ca w r臋kach dziecko, i stangret. Dziecko ocala艂o, zaopiekowali sie nim rajcy miejscy, nadaj膮cy mu nazwisko Olkuski i imi臋 J臋drzej.

Osoba pochodz膮ca ze S艂awkowa, kt贸rej rodzina nosi to nazwisko, poszukuj膮c swoich korzeni dowiedzia艂a si臋, 偶e jej przodkiem jest w艂a艣nie 贸w J臋drzej Olkuski. Zmar艂 w 1814 roku w wieku 60 lat w S艂awkowie, a w ksi臋dze zgon贸w przy jego nazwisku figuruje adnotacja: „Imi臋 ojca i matki nieznane”!

Kim zatem by艂a matka dziecka, je艣li to ona jecha艂a ow膮 karet膮? Kim by艂 ojciec? Czy obecnie, po 250 latach od wypadku, jakiemu uleg艂a tajemnicza kareta, mo偶na jeszcze czego艣 dociec, je艣li wtedy si臋 nie uda艂o? Jest to raczej ma艂o prawdopodobne – ale nie niemo偶liwe.

Po pierwsze, wcale nie jest pewne, czy wtedy si臋 nie uda艂o. Dziecku dano nazwisko pochdz膮ce od nazwy miejscowo艣ci, wkt贸rej zdarzy艂 sie wypadek, i podarowano dzia艂k臋, na kt贸rej do dzi艣 mieszka rodzina autorki listu. Mo偶e od samego pocz膮tku sta艂 za tym wszystkim kto艣, kto chcia艂, aby tak potoczy艂y si臋 losy ch艂opca? Za wszystko zap艂aci艂? A teraz, dzieki poszukiwaniu w archiwach, zostanie znaleziony jaki艣 艣lad?

A mo偶e gdzie艣, w innej rodzinie, przechowywana jest legenda g艂osz膮ca, 偶e oko艂o 1750 jaki艣 dw贸r lub pa艂ac opu艣ci艂a kareta z kobiet膮 i dzieckiem, po kt贸rej wszelki 艣lad zagin膮艂? Legenda, kt贸r膮 kto艣 z olbrzymiej rzeszy czytelnik贸w „Magazynu” mo偶e akurat zna, zg艂osi si臋 po przeczytaniu artyku艂u i pomo偶e w rozwik艂aniu zagadki?

A powracaj膮c na ziemi臋: czy istnieje prosta odpowied藕 na pytanie, jak szuka膰 swych korzeni? Najlepiej zacz膮膰 od przegl膮du wszystkich znajduj膮cych si臋 w posiadaniu rodziny starych dokument贸w, pami臋tnik贸w, zapisk贸w oraz od zebrania informacji u najstarszych cz艂onk贸w rodziny – nale偶y budowa膰 drzewo genealogiczne „od g贸ry”, czyli od siebie, systematycznie cofaj膮c si臋 w przesz艂o艣膰.

Nieoceniony 藕r贸d艂em wiedzy o przodkach s膮 znajduj膮ce si臋 w kancelariach parafialnych ksi臋gi urodze艅 ma艂偶e艅stw i zgon贸w. Z nich wynotowujemy dok艂adnie wszystkie dane. Dopiero potem, korzystaj膮c z informacji ju偶 posiadanych, si臋gay do innych 藕r贸de艂 ” archiw贸w, muze贸w czy towarzystw zajmuj膮cych si臋 histori膮 danego regionu. Czasem, chc膮c kontynuowa膰 nasze poszukiwania, b臋dziemy musieli tropi膰 jeszcze dalej: Polska by艂a przecie偶 pod zaborami, by艂y wojny, w wyniku czego wiele zbior贸w archiwalnych znalaz艂o si臋 za granic膮.

W prowadzonym przez Gazet臋 Antykwaryczn膮 dziale „Genealogia i heraldyka” mo偶na znale藕膰 informacje, jak to zrobi膰. Z podawanych w nim porad skorzysta艂o ju偶 wiele os贸b. Jako ciekawostke mog臋 przytoczy膰 fakt, 偶e jedna z nich okaza艂a si臋 spowinowacona z carsk膮 rodzin膮 Romanowych.

Czytelnicy cz臋sto zwracaj膮 si臋 do mnie z pytaniem, czy stare dokumenty, pami臋tniki, listy b膮d藕 fotografie b臋d膮ce w ich posiadaniu maj膮 jak膮艣 warto艣膰? Czy mo偶na je sprzeda膰? Na pewno nie wolno pod 偶adnym pozorem ich niszczy膰 ! Je艣li nas nie interesuj膮, zanie艣my je przynajmniej do antykwariatu, kt贸ry mo偶e je od nas odkupi膰. S膮 osoby, kt贸re poszuuj膮 takich papier贸w i „wyczarowywuj膮” z nich przesz艂o艣膰. Na przyk艂ad dr Tomasz Niewodnicza艅ski, zajmuj膮cy si臋 kiedy艣, podobnie jak ja, budow膮 akcelerator贸w, sta艂 si臋 najwi臋kszym prywatnym kolekcjonerem polonik贸w na 艣wiecie. Ma na swoim koncie imponuj膮c膮 liczb臋 odkry膰, a w艣r贸d nich takie, kt贸re poszerzaj膮 wiedz臋 o naszych narodowych wieszczach.

Tu nasuwa sie wa偶na refleksja. Cz臋sto poszukuj膮c naszych korzeni pragn臋liby艣my znale藕膰 potwierdzenie arystokratycznego lub cho膰by szlacheckiego pochodzenia. A czy nasze rodzinne zwi膮zki z „arystokracj膮 ducha”, czyli z wybitnymi polskimi pisarzami, artystami lub intelektualistami, nie by艂yby r贸wnie znacz膮cym, a mo偶e nawet wi臋kszym powodem do dumy? Je艣li jaki艣 nasz prapradziadek by艂 spowinowacony lub zaprzyja藕niony (o czym 艣wiadczy znaleziona korespondencja) z kt贸rym艣 z wielkich Polak贸w, to czy nie powinni艣my skoncentrowa膰 naszych dzia艂a艅 na bli偶szym zbadaniu tego tropu?

藕r贸d艂o: Jerzy huczkowski: 鈥歅oszukiwanie przesz艂o艣ci鈥, Magazyn Plus GSM, Nr 36 (marzec 2001)