polska

Grupa polska na tych terenach to rezultat zar贸wno wcze艣niejszego, jak i XIX- oraz XX-wiecznego osadnictwa, nap艂ywu ludno艣ci w poszukiwaniu pracy, wreszcie deportacji i zsy艂ek (ok. 400 tys. os贸b).

W pocz膮tkach XX w. na powy偶szym obszarze mieszka艂o w sumie ok. 2,8 mln os贸b polskiego pochodzenia.

Przed I wojn膮 艣wiatow膮 ukazywa艂o si臋 w Rosji 212 pism (np. Kraj, 1882-1909, E. Piltza i W. Spasowskiego). Szkolnictwo by艂o s艂abo rozwini臋te. Po wojnie w niepodleg艂ej Litwie aktywno艣膰 Polak贸w by艂a ograniczana, istnia艂o Towarzystwo Kulturalno-O艣wiatowe Pochodnia (utworzone 1924) i szko艂y.

W ZSRR wg spisu 1926 zamieszkiwa艂o 790 tys. Polak贸w.

Po 17 IX 1939 spo艂eczno艣膰 polsk膮 w ZSRR ocenia si臋 na 7 mln os贸b. Na obszarach przy艂膮czonych przyst膮piono do represji, deportacji (okupacja radziecka, Katy艅).

Po wyjazdach z lat 1942-1959 (ok. 2 mln os贸b) liczebno艣膰 Polonii wykazywa艂a tendencj臋 spadkow膮 (na co wp艂yw mia艂a dyskryminacja, asymilacja, ukrainizacja, bia艂orutenizacja, sowietyzacja).

W 1989 spis powszechny notowa艂 ok. 1,2 mln os贸b narodowo艣ci polskiej, szacunki m贸wi膮 jednak o 2,5 mln (najwi臋cej – 80% – na Bia艂orusi, Ukrainie, Litwie).

Na Litwie w 1991 mieszka艂o ok. 250-300 tys. Polak贸w聽(g艂贸wnie w Wilnie i rejonach: wile艅skim, solecznickim, 艣wi臋cia艅skim, trockim). W by艂ym ZSRR polskoj臋zyczne szkolnictwo istnia艂o jedynie na Litwie, tam te偶 ukazywa艂o si臋 jedyne pismo Czerwony Sztandar (od 1953).

Od 1988 pojawiaj膮 si臋 pierwsze stowarzyszenia i zwi膮zki kulturalne oraz o艣wiatowe (Stowarzyszenie Spo艂eczno-Kulturalne Polak贸w na Litwie), tak偶e tytu艂y prasowe – Kurier Wile艅ski (1989).

Od 1992 dzia艂a Zwi膮zek Polak贸w na Litwie, powstaje amatorski ruch teatralny, 艣piewaczy, szkolnictwo (1990 – 34 szko艂y polskie), w wyborach samorz膮dowych udzia艂 bierze Akcja Wyborcza Polak贸w na Litwie.

Na Bia艂orusi mieszka ponad 400 tys. Polak贸w聽(okr臋gi: woronowski, lidzki, wo艂kowyski, sto艂pecki), g艂贸wnie we wsiach. Ukazuj膮 si臋: G艂os znad Niemna, Ziemia Lidzka (organ powsta艂ego w 1990 Zwi膮zku Polak贸w na Bia艂orusi).

Na Ukrainie w latach 80. mieszka艂o ok. 220 tys. Polak贸w聽(obwody: Lw贸w, 呕ytomierz, Tarnopol, Chmielnickij). Dzia艂a Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej (1988), Polskie Stowarzyszenie Kulturalno-O艣wiatowe na Ukrainie (utworzone 1990), Federacja Organizacji Polskich na Ukrainie (1992). Wychodzi Gazeta Lwowska.

藕r贸d艂o: Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna