„S艂ownik nazwisk wsp贸艂cze艣nie w Polsce u偶ywanych” podaje 8 os贸b o nazwisku Damerau: 7 w woj. bydgoskim, 1 toru艅skim; 1 Damerow w woj. koszali艅skim, 2 wt贸rne modelowe, utworzone za pomoc膮 przyrostka -owski od Damerow.

Historycznie Hans Damerow zapisany by艂 w latach 1703-1712 we wsi 艁ebie艅 w gminie Nowa Wie艣 L臋borska w inwentarzu starostwa l臋borskiego. Wiele zapis贸w tego nazwiska poda艂 hrabia -wan Damerau-Dambrowski, kt贸ry zaj膮艂 si臋 swoim rodowym nazwiskiem i przydomkiem M膮dry. W pracy o przydomkach szlachty pomorskiej poda艂em z Wojnowa pod Gda艅skiem szlachcica i dziedzica tej wsi, Feliksa Dameraw.

Jest to najpewniej nazwisko od wsi D膮browa, powsta艂e z dawnych okre艣le艅 analitycznych typu (po 艂acinie) Joannes de Kalisz lub (po niemiecku) Johann von Kalisz = Jan Kalisz. Wsi D膮browa w Polsce jest ok. 100. Cz臋sto nazywa艂y si臋 historycznie zdrobniale D膮br贸wka lub te偶 – odwrotnie – D膮browa przesz艂a w struktur臋 zdrobnia艂膮 D膮br贸wka. Trudno wi臋c wskaza膰, o jak膮 D膮brow臋 tu chodzi艂o. Wspomniany baron Iwan twierdzi, 偶e by艂a to dawna D膮browa (dzi艣 D膮br贸wka), wie艣 szlachecka w parafii Drzycim w powiecie 艣wieckim, jako 偶e jego zdaniem rodzina z Wojanowa przyby艂a do D膮browy i od nazwy wsi przyj臋艂a nazwisko. W rzeczywisto艣ci jednak ju偶 w Wojanowie zapisany zosta艂 Feliks Dameraw ! Najbli偶ej po艂o偶one s膮 dwie D膮browy w gminie Studzienice w powiecie bytowskim. Obie stanowi艂y w艂asno艣膰 drobnej szlachty kaszubskiej, mianowicie Czarna D膮browa, zapisana w 1345 r. jako Czarn-Damerow, w czasach pruskich zwa艂a si臋 Sonnenwalde; druga wie艣 – Os艂awa D膮browa, zapisana w 1329 r. jako Oslaw-Samerow, w czasach pruskich nazywa艂a si臋 Rudolfswalde. Obie miejscowo艣ci by艂y gniazdami rodzin D膮browskich. Ziemia L臋borko-Bytowska zawsze stanowi艂a jak膮艣 wsp贸lnot臋. Jest te偶 D膮browa Cz艂uchowska, zwana w czasach pruskich Damerau, a w 1570 r. D膮mbrowa (wcze艣niejszymi zapisami nie dysponuj臋). Z Pomorza 艢rodkowego wymieni膰 mo偶na D膮brow臋 pod Dar艂owem, notowan膮 od 1252 r. jako Damerowe; D膮brow臋 Bia艂ogardzk膮, notowan膮 w formie Damerow od 1322 r., Star膮 i Now膮 D膮brow臋 pod S艂upskiem, utrwalon膮 jako Damerowen od 1499 r.

Znamienne, 偶e Niemcy w nazwach D膮browa, wymawianych przez S艂owian z rozszczepieniem samog艂oski -膮 do -om, opuszczali regularnie -b, a mi臋dzy grup臋 -mr wstawali -e, a wi臋c D膮browa, fonetycznie Dombrowa, po uproszczeniu Domrova, przekszta艂ca si臋 w zniemczone Damerau lub Damerow. Zast臋powanie -膮 (fonetycznie -on) przez -a mog艂o si臋 wi膮za膰 z tym, 偶e w staropolszczy藕nie w XIV w. by艂a tylko jedna samog艂oska nosowa, bliska co do warto艣ci ustnej samog艂osce -a. Podobny proces zaszed艂 w imieniu D膮br贸wka, kt贸re nosi艂a ksi臋偶niczka pomorska zmar艂a w klasztorze norbertanek w 1223 r. w 呕ukowie. W wydaniu tekstu przez W. K臋trzy艅skiego imi臋 to zapisano jako Damroca, st膮d upowszechni艂a si臋 na Pomorzu Damroka. W wydaniu M. Perlbacha, niemieckiego archiwisty gda艅skiego – D膮broka, R贸wnie偶 w nazwie wsi D臋blin pod Skarszewami nast膮pi艂o pod wp艂ywem niemieckim uproszczenie do postaci Demlin.

By艂a te偶 rodzina pisana Damerkau i Damire, notowana od 1520 r. na Ziemi L臋borsko-Bytowskiej. Dzi艣 nie wymieniana w „S艂owniku nazwisk wsp贸艂cze艣nie w Polsce u偶ywanych”, wi臋c albo wyemigrowa艂a do Niemiec, albo wymar艂a (przynajmniej w linii m臋skiej). Nazwisko przyj臋艂a od wsi D艣br贸wka, niem. Gross Damerkau w gminie 艁臋czyce (parafia Roz艂azino) w powiecie l臋borskim. Historycznie by艂y to dwie wsie: Gross Damerkau, zapisana w 1359 r. jako Damerow, a wi臋c D艣browa, i Klein Damerkau, zapisana w 1357 r. Dampraw, 1406 r. za艣 Damerowke. Formy Damerkau i Damirke sta艂y si臋 przydomkami szlacheckimi D膮browskich z szlacheckiej wsi D膮br贸wka (L臋borska).

Bliskie fonetycznie nazwisko Damer 39: 14 w woj. bydgoskim, 22 gda艅skim, 3 lubelskim i Dammer 37: 23 w woj. bydgoskim, 5 gda艅skim, 3 katowickim, 1 szczeci艅skim, 2 tarnowskim, zosta艂o te偶 potwierdzone w 1747 r. w Nowych Hutach w gminie i parafii Tuchomie w powiecie bytowskim, gdzie mieszka艂 cha艂upnik Christof Dammer. Wywodz臋 je jednak od formy Dam, b臋d膮cej skr贸tem pe艂nego imienia Damian (por贸wnaj Domin od Dominik, Dan od Daniel), z niemieckim przyrostkiem -er, jak np. Myszk(i)er od Myszk, zdrobnieniami od My艣libora.

Nazwy wsi D膮br贸wka i D膮browa pochodz膮 oczywi艣cie od rzeczownik贸w pospolitych d膮browa, czyli las d臋bowy i d膮br贸wka – ma艂y las d臋bowy.

Edward Breza