„S艂ownik nazwisk wsp贸艂cze艣nie w Polsce u偶ywanych” podaje 1562 nosicieli nazwiska Blok: w tym 51 w woj. bydgoskim, 20 w elbl膮skim, 768 w gda艅skim; 687 Block: 55 w bydgoskim, 456 w gda艅skim, 32 w elbl膮skim, 23 w s艂upskim; 20 Blockus: 1 w elbl膮skim, 18 w gda艅skim i 1 w opolskim; 71 Blokus: 57 w gda艅skim, 2 w s艂upskim; 3887 Bloch: 284 w bydgoskim, 129 w elbl膮skim, 110 w gda艅skim; 3 Blokhaus: 1 w elbl膮skim, 2 w gda艅skim; 25 Blockhaus: 1 w elbl膮skim, 24 w gda艅skim.

Historycznie w 1686 r. odnotowany zosta艂 bartnik starostwa ko艣cierskiego Pawe艂 Blokus z Lipusza i w tym samym roku w Lipuszu Kaczmarka Blokusowa. To nazwisko przekszta艂cano tak偶e w niby struktur臋 szlacheck膮 za pomoc膮 przyrostka -ewski. Np. gbur w Ma艂ej Pia艣nicy w 1678 r. pisa艂 Woyciech Blokuszewski, co oznacza, 偶e obok formy blokus i blokuz wyrazu pospolitego i pochodnego nazwiska istnia艂 wariant blokusz i Blokusz. Wyst臋powa艂a te偶 forma Blokowski, utworzona wt贸rnie od Blok za pomoc膮 przyrostka -owski, np. Mathias Blokowski w 1723 r. w ksi臋dze metrykalnej parafii Strzelno w powiecie puckim. W tej偶e parafii, w jednej z nast臋pnych ksi膮g (niepaginowanej), w 1811 r. zapisana zosta艂a Katarzyna Blokuzewska, co jest dowodem na to, 偶e wariant blokuz i Blokuz funkcjonowa艂 tak偶e na Pomorzu. W wysuni臋tej na p贸艂noc Kaszub parafii Ty艂owo istnieje zapis Dorothea Blokowna z 1789 r. oraz z niemieckim przyrostkiem -in dla nazwiska kobiecego Renathe Blokin – 1790 r. i wt贸rnie Cristiane Blokusewski – 1785 r. Na 艣rodkowych Kaszubach tak偶e notowano nazwisko Blok, np. Rosalia Blok – 1826 r. i Victoria gb. (geboren, tj. z domu) Block – 1825 r. w ksi臋dze parafii Chmielno. Pami臋tamy, 偶e nazwisko to odnotowane zosta艂o tak偶e na po艂udniu Kaszub, w Lipuszu pod Ko艣cierzyn膮. Za艣wiadczone te偶 zosta艂o na Kociewiu: George Blok – 1662 r. w Tczewskiem, Antoni Blok – 1798 r. w ksi臋dze parafii Lalkowy, Magdalena Blokussowna – 1795 r. w parafii Mi艂ob膮dz pod Tczewem; Johann Blokus – 1797 r. w ksi臋dze parafii Stara Kiszewa. Znane zatem by艂o historycznie i notowane wsp贸艂cze艣nie na ca艂ym Pomorzu. Wariant Bloch, jak pokazuj膮 przytoczone zapisy historyczne, pojawi艂 si臋 p贸藕niej (po XVIII w.).

Nazwiska Blok i Blokus obja艣nia艂em ju偶 w 1984 r. w „Pomeranii”. Poda艂em tam m.in., 偶e blockhaus pod Gda艅skiem budowa艂 za czas贸w kr贸la Stefana Batorego niejaki Frankensztejn z Z膮bkowic na 艢l膮sku, wywodz膮cy nazwisko od niemieckiej postaci nazwy Franckenstein na Z膮bkowice, i za S艂ownikiem Lindego rzeczownik blokauz i blokuz, obja艣niony jako „z blok贸w twierdza” oraz „stra偶nica”. Linde przytoczy艂 te偶 z „Flisa” Sebastiana F. Klonowic a: „Laterni膮 pharus pod Gda艅skiem Niemcy blokuzem zowi膮”. Dalsze znaczenie wyrazu blokuz to „blokada”, czyli „obsaczenie, opasanie, ost臋p, dobywanie miejsca obl臋偶onego”. Notuje te偶 Linde obocznie rzeczownik bloch do blok i zdrobnienie bloszek od bloch (dzi艣 u偶ywany bloczek od blok). Wyrazy zapisa艂 tak偶e i obja艣ni艂 „S艂ownik polszczyzny XVI w.”: blokus, blokhaus – „budynek z blok贸w drzewnych dla obrony, stra偶nica” z „Flisa” S. Klonowica, a Aleksandrem Br眉ckner poda艂 blok, bloch, bloczek, blokauz w XVII w. jako „stra偶nica” z niem. Block. Zdaniem tego wytrawnego filologa, wyraz blok i bloch u偶ywane by艂y zamiennie (synonimicznie).

S膮 to wi臋c nazwiska polskie, powsta艂e od zapo偶yczonych w XVI w. wyraz贸w blok lub blokus z dolnoniemieckiego Blockhus (g贸rnoniemieckie Blockhaus). Wyrazy te wyst臋puj膮 w wielu tekstach pomorskich okresu XVI-XVIII w. nazwiska od nich powsta艂e odnoszono wi臋c w chwili powstania (osobowo) do „stra偶nika”. Posta膰 Blok mog艂a nawi膮zywa膰 do rzeczownika blok czyli „kloc, k艂oda” i oznacza膰 mog艂a „cz艂owieka niskiego, kr臋pego”. Nies艂usznie zatem autor „Ksi臋gi nazwisk ziemi gda艅skiej” traktuje je jako niemieckie od 艣rednio-dolnoniemieckiego block – „k艂oda, kloc” i przeno艣nie „kto艣 oci臋偶a艂y czy nieokrzesany”. Tak post臋puj膮c za literatur膮 niemieck膮 z pomini臋ciem 藕r贸de艂 (g艂贸wnie leksykograficznych) polskich, obja艣ni艂 nazwisko noszone przez Niemc贸w, nie Polak贸w 偶yj膮cych na Pomorzu.