miejsca

[聽Jamna Dolna

鈥濻艂ownik geograficzny miejscowo艣ci Kr贸lestwa Polskiego i innych kraj贸w s艂owia艅skich. Warszawa 1886 [ opis wsp贸lny dla Jamny Dolnej i G贸rnej]:

Wie艣 w powiecie dobromilskim. Jamna G贸rna 16 km. na p贸艂nocny- zach贸d od Dobromila, 8 km. na po艂udnie od urz臋du pocztowego w Rybotyczach, 10 km. na po艂udniowy- wsch贸d od s膮du powiatowego w Birczy.

Jamna Dolna聽2 km. na p贸艂nocny zach贸d od G贸rnej. Na p贸艂nocy le偶y Tr贸jca, na wsch贸d Borys艂awka i Makowa, na po艂udnie Kwaszenina, na zach贸d Wojtkowa i Gr膮ziowa. Przez 艣rodek wsi p艂ynie potok Jamninka (dop艂yw Wiaru) i zabiera wszystkie dop艂ywy, z wyj膮tkiem kilku nieznanych strug uchodz膮cych do Msza艅ca (dop艂ywu Wiaru), p艂yn膮cego wzd艂u偶 po艂udniowo-zachodniej granicy Jamny G贸rnej. Zabudowania wiejskie le偶膮 w dolinie. Na prawym brzegu Jamninki wznosi si臋 blisko p艂d. – wsch. granicy Jamna G贸rna do 595 m., na wsch. granicy Turnica do 603 m.(…). Na lewym brzegu Jamninki le偶膮: w Jamnie G贸rnej- las Cie艅, bli偶ej rzeki i las Lichn贸wka na granicy po艂udniowo wschodniej a偶 po Mszaniec. W艂asno艣膰 wi臋ksza (Tyszkowskiego) ma roli ornej 274, 艂膮k i ogrod贸w 51, pastwisk 22, lasu 842, w艂asno艣膰 mniejsza- roli ornej 2088, 艂膮k i ogrod贸w 153, pastwisk 254, lasu 246 mr. Wedle spisu z 1880 by艂o w Jamnie Dolnej 772 mk. w gminie, a 23 na obszarze dworskim, w Jamnie G贸rnej 525 mk. w gminie a 63 na obszarze dworskim; wedle szematyzm贸w z r. 1881, mk. obrz. rzym. kat.12 w J.G., a 1 w J.D., gr. Kat. 518 w J.G., a 783 w J.D. Parafia rzymskokatolicka w Rybotyczach, dek. Dobromil.; parafia greckokatolicka w Tr贸jcy, dekanat dobromil., diecezja przemyska. W Jamnie Dolnej cerkiew filialna pod wezwaniem 艣w. Tr贸jcy, w Jamnie G贸rnej p.w. 艣w. Micha艂a Archanio艂a. (…).

Kryci艅ski S.:Przemy艣l i Pog贸rze Przemyskie. Przewodnik. Pruszk贸w 1997 s.196

Nie istniej膮ca wie艣 u podn贸偶a Suchego Obycza, nad prawym dop艂ywem Wiaru. Za艂o偶ona na prawie wo艂oskim przez Rybotyckich. Pierwsza wzmianka z 1469 roku, pod nazw膮” Maruna Wola.” Dokument z 1505 roku wymienia kniazia wsi Romana. Do XIX wieku dzieli艂a losy klucza rybotyckiego. Po II wojnie 艣wiatowej wi臋kszo艣膰 mieszka艅c贸w wywieziono na Ukrain臋 w 1946 roku. Zabudowa zosta艂a ca艂kowicie zniszczona i nikt si臋 tu nie osiedli艂. Rozebrano te偶 drewnian膮 cerkiew z 1905 roku. W latach 1970-1990 teren wsi w granicach O艣rodka Wypoczynkowego URM.

艁ozi艅ski W艂adys艂aw:聽Prawem i lewem. Obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej po艂owieXVII wieku.聽W opracowaniu Janusza Tazbira. Warszawa: Iskry 2005

s.218聽鈥 Ks. Wulfanowicza z zakonu dominikan贸w, kt贸ry uda艂 si臋 by艂 do聽Jamnej聽po czynsze nale偶膮ce si臋 klasztorowi, Ossoli艅ski pojma艂 i odda艂 na pastw臋 swego zwyk艂ego otoczenia, kt贸re sk艂ada艂o si臋 z 呕yd贸w i pop贸w schizmatyckich, a ci bili go i torturami dr臋czyli, nast臋pnie wrzucili mnicha do lochu, a kiedy dominikanie wys艂ali do Jamnej na zwiady braciszka, osadzili i tego w lochach i mimo dekretu trybunalskiego obu mnich贸w dalej wi臋zi艂. Gwa艂t ten nie uszed艂 przecie偶 bezkarnie, trybuna艂 skaza艂 Ossoli艅skiego na wywo艂anie i kar臋 艣mierci przez miecz, a starosta otrzyma艂 surowe polecenie, aby wyrok ten wykona艂. Ossoli艅ski musia艂 okupi膰 gard艂o i godz膮c si臋 z dominikanami, obowi膮za艂 si臋 wyp艂aci膰 im 15聽000 z艂., sum臋 na owe czasy olbrzymi膮, a nie mog膮c zap艂aci膰 jej od razu, da艂 bogaty bardzo zastaw, z艂o偶ony z drogich klejnot贸w i przepysznej kosztownej broni, mi臋dzy kt贸r膮 figuruj膮 takie arcydzie艂a zabytku i sztuki, jak szabla w szczeroz艂otej oprawie, sadzonej diamentami, siod艂o plecione z艂otem ci膮gnionym i osypane per艂ami i drogimi kamieniami, przy kt贸rym z艂ote strzemiona sadzone rubinami, trzy czo艂dary (tj. kapy na konie) z ci膮gnionego z艂ota i srebra itd.

Ponadto mia艂 Ossoli艅ski deprekowa膰 publicznie w ko艣ciele po kazaniu, z czego go jednak dominikanie zwolnili, odsiedzie膰 p贸艂 roku wie偶y i wyda膰 wsp贸lnik贸w zbrodni.”

s.221-222聽[ Drug膮 偶on膮 Ossoli艅skiego by艂a od 1649 roku Konstancja Staro艂臋ska z Mazowsza, kt贸ra wnios艂a mu w posagu 80聽000 z艂. Sum臋 przewy偶szaj膮c膮 wielokrotnie posagi wsp贸艂czesne].

鈥 Los tej drugiej 偶ony Ossoli艅skiego by艂 jeszcze nieszcz臋艣liwszy ni偶 pierwszej, bo Korniakt贸wna mia艂a blisk膮 opiek臋 brata, kt贸ry, jak widzieli艣my czynnie wyst臋powa艂 w jej obronie, podczas, gdy Staro艂臋ska, przeniesiona z dalekiego Mazowsza w podkarpackie strony przemyskiej ziemi, znalaz艂a si臋 bez 偶adnej opieki, bez 偶adnej bliskiej, 偶yczliwej duszy. We dworze rybotyckim rz膮dzi艂y na艂o偶nice, z kt贸rych dwie, Anna Grot贸wna i Marianna G贸rska, by艂y metresami en titre, otoczenie Ossoli艅skiego sk艂ada艂o si臋 przewa偶nie z 呕yd贸w i pop贸w schizmatyckich; g艂贸wn膮 figur膮 by艂 呕yd, 艁azor Moszkowicz, wiernik, faktor i prawa r臋ka pana domu, s艂u偶ba werbowa艂a si臋 z karpackich opryszk贸w. Rozpocz臋艂a si臋 prawdziwa martyrologia Ossoli艅skiej. Traktowana przez m臋偶a z dzik膮 brutalno艣ci膮, zniewa偶ana w obel偶ywy spos贸b, lekcewa偶ona i upokarzana przez ca艂e otoczenie, trzymana pod kluczem i stra偶膮, w odludnej i zapad艂ej wiosce g贸rskiej,聽Jamnej, gdzie j膮 m膮偶 wi臋zi膰 kaza艂, nie dopuszczana do praktyk religijnych, bita nawet r贸zgami i kopana nogami, przewo偶ona pod艂ug kaprysu m臋偶a pod eskort膮 z miejsca na miejsce, a wsz臋dzie traktowana jak nikczemna niewolnica – nie dziw, 偶e Ossoli艅ska, kobieta z charakterem, jak to z danych wskaz贸wek wyp艂ywa, przejmywa艂a si臋 coraz bardziej uczuciem krzywdy, 偶alu, buntu, d膮偶y艂a coraz bardziej do wyzwolenia i pomsty.(…)

Stosunki tak si臋 u艂o偶y艂y, 偶e Ossoli艅ski zamiast wi臋zi膰 zon臋 w Rybotyczach lub Jamnej pod stra偶膮 pop贸w i 呕yd贸w, zniewolony by艂 wozi膰 j膮 z sob膮 po terminach trybunalskich w w艂asnych sprawach, maj膮c bowiem na sobie 鈥瀗iezliczon膮” ilo艣膰 wyrok贸w infamii i banicji (..) nie m贸g艂 sam si臋 broni膰 w procesach, ale wysuwa艂 naprz贸d 偶on臋, kt贸ra z tytu艂u swego posagu

ubezpieczonego zwyczajem owych czas贸w w podw贸jnej wysoko艣ci na dobrach ma艂偶onka(…) broni膮c praw swoich, broni艂a zarazem i m臋偶a. Ot贸偶 jedna z takich podr贸偶y do Lublina, w r.1663, da艂a Ossoli艅skiej sposobno艣膰 porozumienia si臋 z krewnymi i z kilku pozyskanymi s艂ugami (…) i u艂o偶y膰 plan zamordowania znienawidzonego tyrana. Dwaj krewni Ossoli艅skiej: Padniewski i Rybczewski, wtajemniczeni w spisek, wzi臋li udzia艂 w jego wykonaniu i dostarczyli potrzebnej si艂y zbrojnej.(…) Ossoli艅ska w Lublinie odetchn臋艂a po ci臋偶kich chwilach, sp臋dzonych w odludnej Jamnej, znalaz艂a tu znajomych i krewnych, bo zjazd na kadencj臋 trybunalsk膮 obejmowa艂 ca艂y obszar Polski, a m膮偶 b臋d膮c niejako pod kontrol膮, musia艂 zmieni膰 wobec niej swoje post臋powanie(…) Ale w艂a艣nie to musia艂o si臋 nie podoba膰 tyranowi, bo nagle postanowi艂 wyjecha膰 z Lublina i przenie艣膰 si臋 do pobliskiego Czerniejowa. Wtedy to Ossoli艅ska mia艂a zawo艂a膰:” Bierze mnie ten tyran z sob膮, ale pewnie albo ja, albo on zginie” i da艂a zna膰 Padniewskiemu i Babczy艅skiemu o terminie wyjazdu. Skoro Ossoli艅ski wyjecha艂 z 偶on膮, pu艣cili si臋 za nim obaj z kilku przybranymi towarzyszami, dop臋dzili karet臋 ko艂o Konopnicy i z okrzykiem otoczyli j膮 i zatrzymali. Ossoli艅ska wyskoczy艂a z karety, a wtedy napastnicy w艣r贸d strza艂贸w bandoletowych rzucili si臋 na Ossoli艅skiego. Napadni臋ty b艂aga艂 o mi艂osierdzie, a chc膮c okupi膰 偶ycie wyda艂 im klucz do skrzyni,(…) w kt贸rej znajdowa艂o si臋 50聽000z艂. W got贸wce, srebrne kandelabry, guzy diamentowe i rz膮d szczeroz艂oty. B艂agania by艂y daremne; pad艂 trupem pod szablami, niemal na sztuki zr膮bany.”

s.432聽鈥 Zaraz po nim [Janie Krasickim] napad艂 na te same dobra, kt贸re obejmowa艂y wsie Borys艂awka, Sopotnik,聽Jamna, Tr贸jca, Gr膮ziowa, 艁omna, Trzcianiec, Roztoki, Wojtkowa, Sie艅kowa, Jurkowa, Marcin Stadnicki, kt贸ry wywalczy艂 sobie pretensj臋 na 125聽000 z艂.

Drohojowska zamkn臋艂a si臋 w zameczku rybotyckim i stawia艂a w nim op贸r naje藕d藕cy. Stadnicki, nie mog膮c zdoby膰 zamku wst臋pnym bojem, osaczy艂 go doko艂a, a czekaj膮c, a偶 wyg艂odzi referendarzowi, zajmowa艂 tymczasem wsie i odbiera艂 pos艂usze艅stwo od ch艂op贸w”.

Jawor Grzegorz聽:聽Osady prawa wo艂oskiego i ich mieszka艅cy na Rusi Czerwonej w p贸藕nym艣redniowieczu.聽Lublin 2004 UMCS

s.114:” Nie ulega jednak w膮tpliwo艣ci, 偶e w latach 70. i 80. XV w., w granicach d贸br tej rodziny ( Drag贸w-Sas贸w Rybotyckich) lokowano osady na prawie wo艂oskim. Na pewno nale偶a艂y do nich Jamna i Tr贸jca”.

s.115 przypis 529 W 1505 r. wyst臋puje laboriosus Roman de Troycza et Jamna knyasz – AGZ XVIII, nr 3430 i 3457.

s.132 鈥 Odr臋bne kniaziostwa powo艂ywano najcz臋艣ciej dla poszczeg贸lnych osad wo艂oskich. Odmienne sytuacje zdarza艂y si臋 przede wszystkim wtedy, gdy w granicach starszej wsi z inicjatywy jej kniazi贸w lokowano now膮.(…).W pewnych okoliczno艣ciach sytuacja ta utrwala艂a si臋 m.in. na skutek s艂abego zaludnienia. Wsp贸lny knia藕 Jamnej i Tr贸jcy (pow. przemyski) notowany w 1505 r. Uk艂ad ten utrzymywa艂 si臋 co najmniej do 1532 r., skoro w pierwszej z wymienionych osad istnia艂o kniaziostwo na powierzchni jednego dworzyszcza, a w drugiej nadal go nie by艂o.”.

s.133 przypis 630: Laboriosus Roman de Troycza et Jamna knyasz nobili Stanislai Jaszkmanyczky – AGZ XVIII, nr 3430 i 3457 z 1505 r. W 1532 r. w Tr贸jcy odnotowano istnienie czterech dworzyszcz, za艣 w Jamnej dw贸ch dworzyszcz, m艂yna, popostwa oraz so艂tysa na jednym dworzyszczu- AGAD, ASK I,17, k.36′

Jan hr. Drohojowski: Kronika Drohojowskich. Krak贸w 1904:

s.69:聽Jeszcze w lipcu 1603 roku usi艂owa艂 Marcin Stadnicki obj膮膰 w posiadanie wsie referendarza[Drohojowskiego] Jamn臋, Bach贸w, Berezk臋 i 艁owczyn臋 z powodu wierzytelno艣ci 27.000 z艂p., a w pa藕dzierniku z powodu pretensji o 11.000 z艂p., Stanis艂aw Stadnicki chcia艂 obj膮膰 Trzcianiec, Grosiow膮, Jamn臋 i 艁omn臋, lecz w obu tych przypadkach Jan Tomasz sprzeciwi艂 si臋 intromisji. Na rok 1603 przypada jeszcze relacja wo藕nego, kt贸ry do dworu wsi Jamnej wni贸s艂 dwa pozwy przeciw referendarzowi, jeden w imieniu Andrzeja i Piotra Stadnickich, a drugi imieniem poddanego Andrzeja Stadnickiego o zabranie drzewa ze Sanu pod pozorem nale偶yto艣ci c艂owej.

s.75:聽Jan Tomasz by艂 w艂a艣cicielem d贸br Jamna Dolna i G贸rna, Tr贸jca, Wojtkowa, Jurkowa, na kt贸rych to dobrach ubezpieczony by艂 posag jego 偶ony. Po jego 艣mierci w 1606 roku Diabe艂 Stadnicki chcia艂 zaw艂aszczy膰 Jamn臋, 艁omn臋, Grosiow膮 i Trzcianiec. W 1617 roku syn Jana Tomasza, Miko艂aj Marcin wi臋ksz膮 cz臋艣膰 swych dziedzicznych maj臋tno艣ci tj. miasteczko Rybotycze z przyleg艂o艣ciami i zamkiem, wsie: Borys艂awka, Posada Rybotycka, Brzoska, Jamna, Tr贸jca, 艁omna, Grosiowa, Trzcinica, Krywe, Wojtkowa, Sienkowa, Jurkowa z w贸jtostwem, po艂ow臋 艁odzinki i cz臋艣膰 w Sopotniach sprzedaje Miko艂ajowi Wolskiemu, marsza艂kowi koronnemu.

Polska po艂udniowo-wschodnia w epoce nowo偶ytnej. 卢r贸d艂a dziejowe. Wyd. Zdzis艂aw Budzy艅ski i Kazimierz Przybo艣. Rzesz贸w: WSP 1997, t.1 cz.1-4

Rej.pob.1628聽s. LXII wymieniona w kluczu rybotyckim

s.8 j. w.

s.71-72 Jamna: de laneis 4 per gr 30; hortulani in agris residents 4 per gr 6; pop de sinagogen fl.2聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 6/24/0

[艂an贸w kmiecych 4, zagrodnik贸w 4, pop, cerkiew]

Rej.pob.1651聽s. 53: Jamna:de laneis 2 per gr 30; hortulani in agris 4 per gr 6; sinagoga libera; lanei 2 per Cosacos desolate et abiurati聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 聽聽聽聽2/24/0

[艂an贸w kmiecych 2, zagrodnik贸w 4, cerkiew, zniszczenia przez Kozak贸w]

W艂asno艣膰 Miko艂aja Ossoli艅skiego (艁ozi艅ski:t.2 s.117, B. Tondos, J.Tur: Materia艂y z ewidencji zabytk贸w architektury dworskiej XVI i XVII w. w wojew贸dztwie rzeszowskim, 艁a艅cut 1972, s.44, 59).

Rej.pob.1658聽s.87 [k.18] Jamna et Troyca Ossoli艅ski: de laneis 3 per gr 30; taberna annualis gr 12; molendinum korecznik annuale 2 rotarum per gr 12.聽聽聽聽 聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽4/6/0

Lanei vero 4 ante advocatiali, laneus 1; hortulani in agros 4 desolati et abiurati

5/24

[艂an贸w kmiecych 3, karczma, m艂yn dwuko艂owy]

Rej.pog艂.1674聽s.61 wymieniona w kluczu rybotyckim w艂asno艣膰 Stanis艂awa Sici艅skiego

s.101 Jama et Troyca: a personis subditorum rutenorum utriusque sexus cum popone n[ume]ro quattuordecim In summa fl.聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 15/0

( Rej.1658 s.87, PSB t. XXXVI s.470, K. Przybo艣: Reprezentacja)

Ludno艣膰:

Pod koniec XV wieku 90 os贸b [K. Wolski]

1785聽聽聽聽聽聽 13 rzym.,聽 540 grek.,聽 16 moj偶.

1881聽聽聽聽聽聽聽聽 1聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 783聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽?

1890聽聽聽聽聽聽聽聽 0聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 815聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 14

1921聽 聽聽聽聽聽聽聽5聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 930聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 11 [151 dom贸w]

Emigranci do USA 1892-1924:

Grabowka Anna, lat 30, ur.1877, panna, 18.06.1907, Fredrich der Gross, NY

Machunik Roberta,聽 Polka, lat 16, ur.1896, panna, 5.02.1912, Kaiserin Augusta Victoria

Mielniczek Micha艂, lat 34, ur.1875, 偶onaty, 24.11.1909, Oceania, NY[razem z Janem Woroniakiem].

Mielniczek Tekla, lat 24, ur.1886, panna, 4.04.1910, Kaiserin Augusta Victoria, NY

[razem z Ann膮 Tkaczyk]

Popowicz Pawe艂, lat 22, ur. 1887, 偶onaty, 21.12.1909 Martha Washington, NY

Tkaczyk Anna, lat 18, ur.1892, panna, 4.04.1910, Kaiserin Augusta Victoria, NY

Tkaczyk Wasyl, lat 21, ur.1888, 偶onaty, 3.11.1909, Martha Washington, NY

Woroniak Jan, lat 31,ur. 1878, 偶onaty, 24.11.1909, Oceania, NY.