marian stepie艅

Marian St臋pie艅 – przez wiele lat po wojnie rodzina stara艂a si臋 go odszuka膰, tak偶e przez PCK. Bezskutecznie.

Marian St臋pie艅 1910 – 1945

micha艂 stepie艅

Do rodziny nie dotar艂y 偶adne konkretne informacje. Dlatego moja kuzynka, Danuta Barbara Daszewska wys艂a艂a w ub. roku pismo z pro艣b膮 o u艣ci艣lenie posiadanych przez PCK informacji. Pod koniec roku przysz艂a odpowied藕 z PCK potwierdzaj膮ca poszukiwania czynione przez jego brata Zenona St臋pnia w 1967 roku. Za艂膮czono tak偶e wszelkie informacje, kt贸re uda艂o si臋 odnale藕膰 min. pobyty w obozach koncentracyjnych.

micha艂 stepie艅

Pismo ko艅czy si臋 stwierdzeniem: „Niestety nie uda艂o si臋 ustali膰 dalszych los贸w Mariana St臋pnia”. Dopiero w styczniu tego roku, na wskutek pr贸艣b mailowych Danuty dotar艂y do niej z ITS w Bad Arolsen, Niemcy, kopie dokument贸w potwierdzaj膮cych pewne zdarzenia ostatnich 2 lat 偶ycia Mariana St臋pnia.

micha艂 stepie艅

Odnaleziono nawet dokumenty z ostatnich miesi臋cy wojny, niestety 偶aden z nich nie pom贸g艂 w ustaleniu dalszych jego los贸w.

Okres przed aresztowaniem

Marian Sykstus St臋pie艅, m贸j wujek, urodzi艂 si臋 7 lipca 1910 roku w Kielcach. W dokumentach cz臋sto jest zapisany jako Marjan St臋pie艅. Rodzicami byli Franciszek St臋pie艅 i Maria zd. Futerska. Mia艂 pi臋cioro rodze艅stwa – Sabina 1902, Zenon 1908, Helena 1912 i Franciszek 1915 oraz Bronis艂awa, kt贸rej daty urodzenia nie znam. Posiada艂 umiej臋tno艣ci w zawodach kowal i szewc. Brak tu dokument贸w wykszta艂cenia czy zatrudnienia.

Marian St臋pie艅 i jego m艂odszy brat Zenon St臋pie艅, byli ze sob膮 bardzo zwi膮zani. Razem nawet dzia艂ali w Armii Krajowej. Marian je藕dzi艂 te偶 ze swoim ojcem, Franciszkiem, po kraju i handlowa艂, czym si臋 da艂o. W ten spos贸b prawdopodobnie pozna艂 swoj膮 przysz艂膮 偶on臋 Sabin臋. W dniu 20 sierpnia 1939 roku, w Aleksandrowie Kujawskim zawar艂 zwi膮zek ma艂偶e艅ski z siedem lat m艂odsz膮 Sabin膮 Zalewsk膮, c贸rk膮 J贸zefa Zalewskiego i J贸zefy Faligowskiej. Po 艣lubie zamieszkali w Kielcach, rodzinnym mie艣cie Mariana.

We wrze艣niu 1939 roku wybuch艂a II wojna 艣wiatowa. Niespe艂na osiem miesi臋cy po jej wybuchu, 25 kwietnia 1940 roku narodzi艂a si臋 ich pierwsza c贸rka 鈥 Danuta Maria. Po niemal dw贸ch latach, a dok艂adnie 19 stycznia 1942 pojawi艂a si臋 druga c贸rka, Jadwiga, za艣 na pocz膮tku 1943 roku urodzi艂a si臋 jeszcze jedna c贸rka, Barbara. Zmar艂a na zapalenie p艂uc, maj膮c niespe艂na roczek.

Okres po aresztowaniu

Pewnego dnia nast膮pi艂o nieszcz臋艣cie. W momencie jednej z ulicznych 艂apanek, 9 czerwca 1943 nast臋puje aresztowanie Mariana. Policja niemiecka (Staatspolizei) w J臋drzejowie ju偶 go nie wypu艣ci艂a. Prawdopodobnie mieli jakie艣 informacje o jego dzia艂alno艣ci w podziemiu, poniewa偶 dosta艂 status wi臋藕nia politycznego. Po miesi膮cu zosta艂 przez S艂u偶b臋 Bezpiecze艅stwa (Sicherheitsdienst) z przydzielonym numerem 131925, przetransportowany z Radomia do obozu koncentracyjnego Auschwitz.

micha艂 stepie艅

Z pobytu w tym obozie zachowa艂a si臋 jedynie lista wi臋藕ni贸w podobozu Auschwitz-Monowitz gdzie w okresie 20 do 30 listopada 1943 roku by艂 leczony.

micha艂 stepie艅

W sierpniu 1944 roku przewieziony zosta艂 do obozu koncentracyjnego Buchenwald. Nast臋pny dokument z 15 sierpnia 1944 to dow贸d przyj臋cia wi臋藕nia ju偶 z nowym numerem 79014: karta osobowa Mariana St臋pnia. Kolejny dokument to spis rzeczy osobistych z obozu koncentracyjnego Buchenwald.

micha艂 stepie艅
micha艂 stepie艅

Na podstawie listy transportu z dnia 3 wrze艣nia 1944, strona tytu艂owa i strona 13, pozycja 1284 na kt贸rej jest Marian St臋pie艅, stwierdzi膰 mo偶na jego pobyt w nast臋pnym obozie. Najpierw by艂 to podob贸z Buchenwald, a od pa藕dziernika 1944 ju偶 autonomiczny ob贸z komando Dora lub Mittelbau-Dora.

micha艂 stepie艅
micha艂 stepie艅

Kolejne dwa dokumenty z tego obozu, karty identyfikacyjne z 15 sierpnia 1944 potwierdzone piecz膮tk膮 obozu koncentracyjnego Mittelbau.

micha艂 stepie艅

W obozie tym by艂 zn贸w leczony, pobyt w dniach 7-18 lutego 1945 w szpitalu obozowym, w kt贸rym zdiagnozowano gru藕lic臋 (brak dokumentu). Ostatni 艣lad jego 偶ycia, to karta z dnia 18 marca 1945 roku.

micha艂 stepie艅

Od tego momentu brak nie wiadomo co by艂o dalej, nie zachowa艂 si臋 偶aden 偶adnego dow贸d jego 偶ycia. By膰 mo偶e zgin膮艂 w czasie ci臋偶kich nalot贸w samolot贸w angielskich 3 i 4 kwietnia. Kiedy po tygodniu wkroczyli do obozu amerykanie naliczyli ponad 1200 cia艂 martwych wi臋藕ni贸w. Nie wiadomo, kt贸rzy z nich zmarli w wyniku bombardowa艅. Ostatecznie ob贸z wyzwolono 11 kwietnia o godzinie 15:15. W kontek艣cie powy偶szych informacji Marian St臋pie艅 prawdopodobnie zmar艂 w obozie koncentracyjnym z powodu nieludzkich warunk贸w, tak jak setki tysi臋cy innych os贸b zg艂adzonych przez nazist贸w niemieckich. Zabrak艂o wi臋c niespe艂na czterech tygodni, aby przetrwa艂 i doczeka艂 wyzwolenia. Zainteresowanych odsy艂am do opisu oboz贸w koncentracyjnych: Auschwitz-Birkenau (www.auschwitz.org) i Mittelbau-Dora (www.majdanek.com.pl/obozy/kl_mittelbau_dora.html).

Archiwum ITS w Bad Arolsen, Niemcy

Chcia艂bym w tym miejscu wyja艣ni膰, 偶e ITS to skr贸t, pod kt贸rym kryje si臋 Mi臋dzynarodowa S艂u偶ba Poszukiwawcza z siedzib膮 w Bad Arolsen. Jest to ma艂e miasteczko w Niemczech, a znajduje si臋 w nim archiwum przechowuj膮ce najwi臋kszy na 艣wiecie zbi贸r dokument贸w dotycz膮cych zbrodni nazistowskich. Ponad 30 milion贸w dokument贸w dotycz膮cych 17,5 mln cywil贸w i je艅c贸w, wi臋藕ni贸w oboz贸w koncentracyjnych, pracownik贸w przymusowych oraz przesiedlonych. Dzia艂a ono pod auspicjami Mi臋dzynarodowego Czerwonego Krzy偶a. Powsta艂o w 1955 r. na mocy porozumienia jedenastu pa艅stw (jest w艣r贸d nich tak偶e Polska). Z jego zasob贸w skorzysta艂o blisko 2,2 mln os贸b.

Zbiory udost臋pniano dotychczas jedynie osobom pokrzywdzonym i ich rodzinom, a tak偶e staraj膮cym si臋 o odszkodowania za prac臋 niewolnicz膮. Dopiero 62 lata po zako艅czeniu wojny, czyli w 2007 roku przedstawiciele pa艅stw sygnatariuszy podpisali rezolucje zmieniaj膮ce te zasady. Postanowiono te偶, 偶e kopie ca艂o艣ci zasob贸w zostan膮 przekazane najpierw do Muzeum Holocaustu w Waszyngtonie i Instytutu Yad Vashem w Jerozolimie, a nast臋pnie do wszystkich jedenastu pa艅stw sygnatariuszy. Sygnatariusze: Belgia, Francja, Grecja, Holandia, Izrael, Luksemburg, Niemcy, Polska, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i W艂ochy. Zastanawia mnie brak w艣r贸d nich Rosji, kt贸ra przecie偶 tak偶e ponios艂a wielkie straty w walce z nazistami. Z faktu tego mo偶na wysnu膰 przer贸偶ne wnioski, nie b臋d臋 jednak o nich pisa膰.

Zako艅czenie

S艂owa uznania i podzi臋kowanie dla mojej kuzynki, Danuty Daszewskiej, za jej wytrwa艂o艣膰 w zdobywaniu informacji o rodzinie. Dzi臋ki niej mog艂em opisa膰 t膮 smutn膮 histori臋 i przedstawi膰 dokumenty z ostatnich lat 偶ycia cz艂onka naszej Rodziny, Mariana St臋pnia.