Polska emigracja w drugiej po艂owie XIX i pocz膮tku XX wieku by艂a drug膮 co do liczebo艣ci po emigracji w艂oskiej.

Masowe przemieszczanie si臋 ludno艣ci by艂o rezultatem reform ziemskich (uw艂aszczenia ch艂op贸w) dokonywanych przez w艂adze wszystkich trzech zabor贸w:

  • Prusy 1848-1852,
  • Austria 1848-1853,
  • Rosja 1864

Oznacza艂o to koniec systemu feudalnego. Ch艂opi otrzymali tytu艂 w艂asno艣ci ziemi, musieli jednak p艂aci膰 poprzednim w艂a艣cicielom ziemi za ich ma艂e gospodarstwa, pracowa膰 dla nich i p艂aci膰 wy偶sze podatki. W zaborze pruskim gospodarstwa dziedziczone tylko przez jednego syna, pozostali musieli znale藕膰 inn膮 prac臋. W zaborach austriackim i rosyjskim natomiast ziemia by艂a z regu艂y dzielona pomi臋dzy wszystkich syn贸w co doprowadzi艂o do tego, 偶e tak rozdrobnione gospodarstwa nie by艂y w stanie wy偶ywi膰 ca艂ej rodziny.

Reformy rosyjskie by艂y tak偶e bardzo niekorzystne dla drobnej szlachty, ktora nie otrzyma艂a 偶adnej refundacji za ziemie oddan膮 ch艂opom (jak to by艂o w przypadku Austrii i Prus).

W po艂膮czeniu z eksplozj膮 demograficzn膮 w Europie Centralnej i Wschodniej w drugiej po艂owie XIX wieku (wzrost populacji o 109 % w por贸wnaniu z 70 % w Europie Zachodniej) powsta艂a ogromna nadwy偶ka si艂y roboczej, kt贸ra nie mog艂a zosta膰 wykorzystana w przemy艣le, rozwijaj膮cym sie dopiero na ziemiach polskich. Zaowocowa艂o to masow膮 emigracj膮 do Niemiec, Francji, Brazyli a szczeg贸lne do Stan贸w Zjednoczonych.

[Kolejowe trasy]聽emigracyjne:

  • z zaboru austriackiego: przez Szczakowa – Mys艂owice,
  • z zaboru rosyjskiego: przez Cz臋stochowa – Sosnowiec, Cz臋stochowa – Herby, Toru艅 (z prowincji p贸艂nocnych), Lw贸w – Krak贸w – Szczakowa (z prowincji po艂udniowych),
  • z zaboru pruskiego: bezpo艣rednio

do Bremen (tak偶e Hamburg, Amsterdam, Triest i Lubeka).

Po kupnie biletu (tak zwana „szyfkarta” – z niemieckiego „Schiffkarte”) nast臋powa艂a podr贸偶 trwaj膮ca od prawie dw贸ch miesi臋cy (lata 1850) do tygodnia lub dw贸ch (lata 1910).

W Ameryce byli przes艂uchiwani przez w艂adze imigracyjne. Na pocz膮tku (1855-1892) na wyspie Castel Garden kt贸r膮 Polacy zazwali „kasengarda”, p贸藕niej na Ellis Island (dalej nazywan膮 „kasengarda”).

Troch臋 danych:

[rok][przybli偶ona liczba Polakow w Stanach Zjednoczonych]

186030.000
187050.000
1880500.000
18901.000.000
19102.000.000
19203.000.000

* szacunkowa liczba Polakow na podstawie danych Polonii …

[spis z roku][urodzeni w Polsce][urodzeni w Ameryce]

18607.298
187014.436
188048.557
1890147.440
1900383.392326.764
1910937.884725.924
19201.139.9781.303.351
19301.268.5832.073.615
1940993.4791.912.380

* liczba Polakow w Stanach Zjednoczonych na podstawie spis贸w ludno艣ci …

[rok][Prusy][Rosja][Austria]

189117.00027.497
189217.90033.299
189310.80012.000
18948.1007.000
18954.8001.0003.852
18963.2001.00010.785
18972.2007.0005.767
18981.10012.00012.420
18991.27115.51711.660
19001.63322.50022.802
19011.84421.47520.288
19023.31333.85932.429
19035.25239.54537.499
19044.09132.57730.243
19053.85847.22450.788
19064.10846.20443.803
19072.88873.12259.719
19082.32037.94726.423
19091.32037.77930.483
19102.17663.63660.675
19112.16040.19327.430
19121.68950.24434.809
19138.563112.34554.997
19147.12366.27848.970

* emigracja w rozbiciu na zabory na podstawie
Szawleski M: Wychod偶ctwo polskie w Stanach Zjednoczonych Ameryki …

Na zako艅czenie jeszcze jedno, bardzo ciekawe zestawienie:

 

[rok][reemigranci do Polski]

190846.727
190919.290
191016.884
191131.952
191237.764
191324.107
191335.028

* liczba Polakow wracaj膮cych do Polski na podstawie danych imigracyjnych …

藕r贸d艂o: Poles in America